Μπορεί μια εγκυμοσύνη να εξελίσσεται φυσιολογικά και ξαφνικά η αρτηριακή πίεση να αρχίσει να ανεβαίνει επικίνδυνα.
Η προεκλαμψία είναι μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές της εγκυμοσύνης και μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε γυναίκες που μέχρι τότε αισθάνονταν καλά.
Τον Οκτώβριο του 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας παρουσίασε νέο παγκόσμιο σχέδιο για την αντιμετώπιση των υπερτασικών διαταραχών της εγκυμοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι η έγκαιρη μέτρηση της πίεσης και η γρήγορη πρόσβαση σε σωστή ιατρική φροντίδα μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια ελεγχόμενη επιπλοκή και μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση.
Τι είναι η προεκλαμψία
Η προεκλαμψία είναι υπερτασική διαταραχή που συνήθως εμφανίζεται μετά την 20ή εβδομάδα της εγκυμοσύνης.
Χαρακτηρίζεται από αυξημένη αρτηριακή πίεση και μπορεί να συνοδεύεται από ενδείξεις ότι επηρεάζονται όργανα όπως τα νεφρά, το ήπαρ, ο εγκέφαλος ή ο πλακούντας.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η προεκλαμψία επηρεάζει περίπου το 3% έως 8% των γυναικών που γεννούν παγκοσμίως.
Το σημαντικό είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για «λίγο ανεβασμένη πίεση».
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε εκλαμψία, η οποία περιλαμβάνει σπασμούς και μπορεί να απειλήσει τόσο τη μητέρα όσο και το μωρό.
Γιατί ο ΠΟΥ κρούει τον κώδωνα
Οι υπερτασικές διαταραχές υπολογίζεται ότι επιπλέκουν περίπου το 10% έως 15% των κυήσεων παγκοσμίως.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι ευθύνονται για περίπου το 16% των μητρικών θανάτων διεθνώς, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου σε 42.000 θανάτους γυναικών κάθε χρόνο.
Παράλληλα συνδέονται με περισσότερους από 500.000 θανάτους εμβρύων και νεογνών.
Το εντυπωσιακό είναι ότι πολλά από τα εργαλεία που χρειάζονται για να μειωθεί αυτός ο κίνδυνος δεν είναι τεχνολογικά πολύπλοκα: σωστή μέτρηση της πίεσης, εξέταση ούρων, έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, διαθέσιμα φάρμακα και γρήγορη παραπομπή όταν η κατάσταση επιδεινώνεται.
Μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα
Ένα από τα προβλήματα της προεκλαμψίας είναι ότι δεν προκαλεί πάντα εμφανή προειδοποιητικά σημάδια.
Μια γυναίκα μπορεί να αισθάνεται καλά και η πρώτη ένδειξη να είναι απλώς μια υψηλή τιμή πίεσης σε προγραμματισμένο προγεννητικό έλεγχο.
Γι’ αυτό η τακτική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης κατά την εγκυμοσύνη δεν είναι τυπική διαδικασία. Είναι βασικό εργαλείο πρόληψης σοβαρών επιπλοκών.
Τα σημάδια που χρειάζονται άμεση προσοχή
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα. Ειδικά μετά τα μέσα της εγκυμοσύνης, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό όταν εμφανιστούν ξαφνικά ή επίμονα:
- έντονος πονοκέφαλος που δεν υποχωρεί,
- θολή όραση, λάμψεις ή «κηλίδες» στην όραση,
- πόνος ψηλά στην κοιλιά, ιδιαίτερα δεξιά,
- ναυτία ή έμετος μετά το πρώτο τρίμηνο χωρίς προφανή αιτία,
- ξαφνικό ή έντονο πρήξιμο στα χέρια και στο πρόσωπο,
- δυσκολία στην αναπνοή,
- υψηλές τιμές αρτηριακής πίεσης.
Το συνηθισμένο πρήξιμο στα πόδια κατά την εγκυμοσύνη δεν σημαίνει από μόνο του προεκλαμψία. Η απότομη όμως εμφάνιση συμπτωμάτων, ιδιαίτερα μαζί με υψηλή πίεση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Τι σημαίνει πίεση 140/90
Ο ΠΟΥ χρησιμοποιεί ως σημαντικό διαγνωστικό όριο την αρτηριακή πίεση 140/90 mmHg ή υψηλότερη που εμφανίζεται μετά την 20ή εβδομάδα της εγκυμοσύνης, σε συνδυασμό με άλλα ευρήματα.
Μία μόνο μέτρηση όμως δεν αρκεί πάντα για διάγνωση.
Η πίεση μπορεί να επηρεαστεί προσωρινά από άγχος, κίνηση ή άλλους παράγοντες και γι’ αυτό χρειάζεται σωστή μέτρηση και ιατρική αξιολόγηση.
Αν μια έγκυος μετρήσει υψηλή πίεση στο σπίτι, δεν πρέπει να αποφασίσει μόνη της ότι «δεν είναι τίποτα» ούτε να πάρει φάρμακα χωρίς ιατρική οδηγία.
Ποια γυναίκα έχει μεγαλύτερο κίνδυνο
Η προεκλαμψία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε εγκυμοσύνη.
Ο κίνδυνος όμως είναι μεγαλύτερος σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν πρόκειται για πρώτη εγκυμοσύνη, πολύδυμη κύηση, προϋπάρχουσα υπέρταση, διαβήτη, νεφρική νόσο, παχυσαρκία ή οικογενειακό ιστορικό προεκλαμψίας.
Επίσης, γυναίκες που είχαν προεκλαμψία σε προηγούμενη εγκυμοσύνη έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να την εμφανίσουν ξανά.
Η ύπαρξη κάποιου παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα θα παρουσιάσει οπωσδήποτε την κατάσταση. Σημαίνει όμως ότι μπορεί να χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση.
Τι μπορεί να συμβεί αν εξελιχθεί
Χωρίς κατάλληλη αντιμετώπιση, η προεκλαμψία μπορεί να επηρεάσει πολλά συστήματα του οργανισμού.
Πιθανές σοβαρές επιπλοκές περιλαμβάνουν εκλαμψία με σπασμούς, σύνδρομο HELLP, βλάβη στο ήπαρ ή στα νεφρά, αποκόλληση πλακούντα και αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Για το έμβρυο μπορεί να υπάρξει περιορισμός της ανάπτυξης, προβλήματα στην αιμάτωση του πλακούντα ή ανάγκη για πρόωρο τοκετό.
Αυτός είναι ο λόγος που οι γιατροί αξιολογούν ταυτόχρονα την κατάσταση της μητέρας και την ανάπτυξη και ευεξία του μωρού.
Πώς αντιμετωπίζεται
Δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για όλες τις γυναίκες.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το πόσο υψηλή είναι η πίεση, αν υπάρχουν ενδείξεις βλάβης οργάνων, σε ποια εβδομάδα βρίσκεται η εγκυμοσύνη και πώς είναι το έμβρυο.
Μπορεί να απαιτηθούν αντιυπερτασικά φάρμακα, στενή παρακολούθηση της μητέρας και του εμβρύου και, σε σοβαρές περιπτώσεις, νοσηλεία.
Το θειικό μαγνήσιο χρησιμοποιείται σε κατάλληλες περιπτώσεις για την πρόληψη των σπασμών. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εκλαμψίας κατά περισσότερο από το μισό.
Όταν η συνέχιση της εγκυμοσύνης αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο από τον τοκετό, μπορεί να χρειαστεί να γεννηθεί το μωρό νωρίτερα.
Μπορεί να προληφθεί;
Δεν υπάρχει τρόπος που να εγγυάται ότι η προεκλαμψία δεν θα εμφανιστεί.
Η καλή προγεννητική παρακολούθηση όμως μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην έγκαιρη αναγνώρισή της.
Σε γυναίκες που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, ο γιατρός μπορεί να συστήσει χαμηλή δόση ασπιρίνης κατά την εγκυμοσύνη.
Ο ΠΟΥ συστήνει επίσης συμπλήρωμα ασβεστίου σε συγκεκριμένους πληθυσμούς όπου η διατροφική πρόσληψη ασβεστίου είναι χαμηλή.
Αυτές οι παρεμβάσεις δεν πρέπει να ξεκινούν από την ίδια την έγκυο χωρίς ιατρική οδηγία. Ακόμη και η «απλή ασπιρίνη» στην εγκυμοσύνη είναι φαρμακευτική παρέμβαση που χρειάζεται εξατομίκευση.
Η προεκλαμψία μπορεί να εμφανιστεί και μετά τον τοκετό
Μία λιγότερο γνωστή πλευρά της κατάστασης είναι η επιλόχεια προεκλαμψία.
Μπορεί να παρουσιαστεί μετά τη γέννα ακόμη και σε γυναίκες που είχαν φυσιολογική πίεση κατά την εγκυμοσύνη.
Σύμφωνα με το American College of Obstetricians and Gynecologists, εμφανίζεται συχνότερα τις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί έως και έξι εβδομάδες αργότερα.
Γι’ αυτό έντονος πονοκέφαλος, αλλαγές στην όραση, δύσπνοια, πόνος ψηλά στην κοιλιά ή σημαντικά αυξημένη πίεση μετά τον τοκετό δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην κούραση της λοχείας.
Δεν τελειώνει πάντα με τη γέννα
Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σαφές ότι μια εγκυμοσύνη με υπερτασική διαταραχή μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες και για τη μελλοντική υγεία της γυναίκας.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι γυναίκες που είχαν προεκλαμψία ή άλλες υπερτασικές διαταραχές της εγκυμοσύνης έχουν αυξημένο κίνδυνο αργότερα στη ζωή για χρόνια υπέρταση, καρδιαγγειακή νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο και νεφρική νόσο.
Γι’ αυτό το ιστορικό προεκλαμψίας είναι σημαντικό να παραμένει στον ιατρικό φάκελο και να λαμβάνεται υπόψη και χρόνια μετά τη γέννα.
Τι αλλάζει με το νέο σχέδιο του ΠΟΥ
Ο νέος παγκόσμιος οδικός χάρτης για την περίοδο 2026–2035 δεν αφορά ένα καινούργιο «θαυματουργό» φάρμακο.
Στόχος του είναι να συντονίσει καλύτερα την έρευνα, τις κλινικές οδηγίες, τη διάθεση φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και την πρόσβαση των εγκύων σε επείγουσα μαιευτική φροντίδα.
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι σε πολλές χώρες εξακολουθούν να λείπουν ακόμη και βασικά μέσα, όπως αξιόπιστα πιεσόμετρα, εξέταση πρωτεΐνης στα ούρα και απαραίτητα φάρμακα.
Το μεγαλύτερο μήνυμα είναι απλό: μια επικίνδυνη επιπλοκή δεν πρέπει να γίνεται θανατηφόρα επειδή η πίεση δεν μετρήθηκε εγκαίρως ή επειδή δεν υπήρχε πρόσβαση στην κατάλληλη περίθαλψη.
Το μήνυμα που αξίζει να θυμόμαστε
Η προεκλαμψία δεν μπορεί πάντα να προβλεφθεί και δεν σημαίνει ότι η γυναίκα έκανε κάτι λάθος.
Αυτό που μπορεί να γίνει είναι να αναγνωριστεί έγκαιρα.
Η συστηματική μέτρηση της πίεσης, οι τακτικοί προγεννητικοί έλεγχοι, η γνώση των προειδοποιητικών συμπτωμάτων και η άμεση επικοινωνία με τον γιατρό όταν κάτι αλλάζει είναι από τα σημαντικότερα εργαλεία προστασίας.
Σε αυτή την περίπτωση, μια απλή μέτρηση που διαρκεί λιγότερο από ένα λεπτό μπορεί πραγματικά να σώσει δύο ζωές.
Πηγές και χρόνος ενημέρωσης
Τελευταία ενημέρωση: 12 Οκτωβρίου 2026.
World Health Organization – New global roadmap launched to tackle hypertension in pregnancy
World Health Organization – Pre-eclampsia fact sheet
World Health Organization – Global roadmap for hypertensive disorders of pregnancy 2026–2035
American College of Obstetricians and Gynecologists – Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy
Η άποψή σας έχει αξία
Μοιραστείτε τη γνώμη σας για το άρθρο και συμβάλετε σε έναν χρήσιμο, τεκμηριωμένο και πολιτισμένο διάλογο.
- Σεβασμός στους συνομιλητές
- Σχόλια σχετικά με το θέμα
- Χωρίς προσβολές ή προσωπικά δεδομένα
Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου