Κλωνοποίηση φωνής με AI: Πώς οι απατεώνες μιμούνται έναν δικό μας άνθρωπο | Voice Cloning Scams

Μια γνώριμη φωνή δεν αποτελεί πλέον απόδειξη ταυτότητας. Κλείστε την κλήση και επικοινωνήστε εσείς με το πρόσωπο από γνωστό αριθμό.

Το τηλέφωνο χτυπά και στην άλλη άκρη ακούγεται η φωνή του παιδιού, του συντρόφου, ενός φίλου ή ενός συνεργάτη. Ο τόνος είναι αγχωμένος και η ιστορία επείγουσα: τροχαίο, σύλληψη, νοσηλεία, χαμένο κινητό ή ανάγκη για άμεση αποστολή χρημάτων.

Η φωνή μοιάζει αληθινή, αλλά μπορεί να έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Η κλωνοποίηση φωνής επιτρέπει την παραγωγή συνθετικού ήχου που μιμείται τη χροιά, τον ρυθμό και τον τρόπο ομιλίας ενός πραγματικού ανθρώπου.

Η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος προειδοποίησε τον Ιούλιο του 2026 ότι ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα ηχητικού υλικού που έχουν εντοπιστεί στο διαδίκτυο μπορεί να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία πειστικής συνθετικής φωνής. Ένα δημόσιο βίντεο, ένα story, μια συνέντευξη ή ένα podcast μπορεί να προσφέρει το απαραίτητο δείγμα.

Το βασικό μήνυμα: Μην προσπαθείτε να αποφασίσετε αν η φωνή είναι αληθινή μόνο από τον ήχο. Κλείστε την κλήση, καλέστε εσείς το πρόσωπο σε αριθμό που είχατε ήδη αποθηκευμένο και επιβεβαιώστε την ιστορία με δεύτερο τρόπο.

Τι είναι η κλωνοποίηση φωνής με AI

Η κλωνοποίηση φωνής είναι τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης που αναλύει ένα δείγμα ομιλίας και παράγει νέο ήχο με παρόμοια φωνητικά χαρακτηριστικά. Το σύστημα μπορεί να μιμηθεί τη χροιά, την προφορά, τον ρυθμό, τις παύσεις και ορισμένες συνήθειες ομιλίας.

Η τεχνολογία έχει νόμιμες εφαρμογές στην προσβασιμότητα, στη μεταγλώττιση, στην παραγωγή ηχητικών βιβλίων και στην υποβοήθηση ανθρώπων που έχουν χάσει τη φυσική τους φωνή. Η ίδια δυνατότητα, όμως, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πλαστοπροσωπία, εκβιασμό, ψεύτικες επείγουσες κλήσεις, εταιρικές απάτες και απόσπαση χρημάτων ή προσωπικών δεδομένων.

Γιατί μια ψεύτικη κλήση μπορεί να φαίνεται τόσο αληθινή

Οι δράστες δεν χρειάζονται απαραίτητα μια τέλεια φωνή που θα αντέξει σε μεγάλη συνομιλία. Συχνά αρκούν λίγες φράσεις μέσα σε συνθήκες πανικού, κλάματος, κακού σήματος ή έντονου θορύβου.

Η συναισθηματική πίεση περιορίζει τον χρόνο που διαθέτουμε για να εντοπίσουμε μικρές ασυνέπειες. Όταν πιστεύουμε ότι ένας δικός μας άνθρωπος κινδυνεύει, είναι φυσικό να θέλουμε να δράσουμε αμέσως. Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται αυτή την αντίδραση και συνδυάζουν την τεχνολογία με φόβο, βιασύνη και απαίτηση για μυστικότητα.

Από πού βρίσκουν το δείγμα της φωνής

Ηχητικό υλικό μπορεί να προέρχεται από:

• δημόσια βίντεο και stories στα κοινωνικά δίκτυα,
• podcasts, συνεντεύξεις και ζωντανές μεταδόσεις,
• επαγγελματικές παρουσιάσεις και διαδικτυακά σεμινάρια,
• φωνητικά μηνύματα που έχουν διαρρεύσει ή υποκλαπεί,
• βίντεο φίλων ή συγγενών στα οποία ακούγεται καθαρά η φωνή.

Οι δράστες μπορούν παράλληλα να συλλέγουν δημόσιες πληροφορίες για την οικογένεια, την εργασία, τις μετακινήσεις και τις σχέσεις του στόχου. Έτσι δημιουργούν μια ιστορία που φαίνεται προσωπική και δύσκολα αμφισβητήσιμη.

Πώς στήνεται η απάτη βήμα προς βήμα

1. Συλλογή στοιχείων: Ο δράστης βρίσκει ηχητικό υλικό και πληροφορίες για το πρόσωπο και την οικογένειά του.
2. Δημιουργία συνθετικής φωνής: Χρησιμοποιεί εργαλείο AI για να παράγει σύντομες φράσεις με παρόμοια χροιά.
3. Επείγον σενάριο: Παρουσιάζει τροχαίο, σύλληψη, νοσηλεία, απώλεια τηλεφώνου ή άλλο περιστατικό.
4. Συναισθηματική πίεση: Ζητά να μη μιλήσετε με κανέναν και να ενεργήσετε αμέσως.
5. Απαίτηση πληρωμής: Ζητά τραπεζική μεταφορά, μετρητά, δωροκάρτες ή κρυπτονόμισμα.
6. Αποτροπή επαλήθευσης: Ισχυρίζεται ότι το πραγματικό τηλέφωνο χάθηκε, έσπασε ή κατασχέθηκε.

Τα συνηθέστερα σενάρια

«Έπαθα ατύχημα και χρειάζομαι χρήματα»

Η φωνή ακούγεται ταραγμένη ή τραυματισμένη και ζητά χρήματα για νοσοκομείο, δικηγόρο, επισκευή ή αποφυγή σύλληψης.

«Έχασα το κινητό μου»

Ο δράστης εξηγεί γιατί καλεί από άγνωστο αριθμό και ζητά να σταλούν χρήματα σε νέο λογαριασμό ή να κοινοποιηθεί κωδικός επιβεβαίωσης.

«Είμαι ο προϊστάμενός σου»

Σε εταιρικό περιβάλλον, η συνθετική φωνή μπορεί να μιμείται διευθυντή ή συνεργάτη που ζητά επείγουσα πληρωμή, αλλαγή τραπεζικών στοιχείων προμηθευτή ή αποστολή εμπιστευτικών αρχείων.

«Μπορώ να ανακτήσω τα χρήματα που έχασες»

Άτομα που έχουν ήδη πέσει θύματα απάτης μπορεί να δεχθούν δεύτερη προσέγγιση από κάποιον που υποδύεται υπάλληλο αρχής ή ειδικό ανάκτησης χρημάτων και ζητά νέο «τέλος», «φόρο» ή «εγγύηση».

Τα σημάδια που πρέπει να σας σταματήσουν

• Η κλήση δημιουργεί έντονο φόβο ή ακραία αίσθηση κατεπείγοντος.
• Σας ζητούν να μην καλέσετε άλλο συγγενή, την αστυνομία, την τράπεζα ή την εταιρεία.
• Η πληρωμή πρέπει να γίνει αμέσως ή με ασυνήθιστο τρόπο.
• Ο καλών αποφεύγει προσωπικές ερωτήσεις ή επαναλαμβάνει τις ίδιες φράσεις.
• Ακούγονται αφύσικες παύσεις, κοφτές προτάσεις ή παράξενες μεταβολές στον τόνο.
• Ο αριθμός φαίνεται γνωστός ή επίσημος, αλλά η συμπεριφορά είναι ύποπτη.
• Σας ζητούν κωδικό μιας χρήσης, PIN, στοιχεία κάρτας ή πρόσβαση στη συσκευή.

Τεχνικές ατέλειες μπορεί να βοηθήσουν στον εντοπισμό μιας συνθετικής φωνής, αλλά δεν είναι ασφαλές να βασιζόμαστε μόνο σε αυτές. Η ποιότητα των συστημάτων βελτιώνεται και μια σύντομη κλήση μπορεί να μην αφήσει αρκετό χρόνο για αξιολόγηση.

Ο αριθμός στην οθόνη μπορεί να είναι παραποιημένος

Με τη μέθοδο Caller ID Spoofing, οι δράστες μπορούν να αλλοιώσουν τις πληροφορίες που εμφανίζονται στην αναγνώριση κλήσης. Το τηλέφωνο μπορεί να δείχνει αριθμό τράπεζας, δημόσιας υπηρεσίας, αστυνομικής αρχής ή γνωστού προσώπου, χωρίς η κλήση να προέρχεται από εκεί.

Η Ελληνική Αστυνομία έχει προειδοποιήσει ότι οι πληροφορίες της αναγνώρισης κλήσης μπορούν να παραποιηθούν και συστήνει να τερματίζουμε τις ύποπτες κλήσεις και να επικοινωνούμε οι ίδιοι με τον οργανισμό ή το πρόσωπο, χρησιμοποιώντας επίσημο ή ήδη γνωστό αριθμό.

Μην εμπιστεύεστε μόνο την ένδειξη της οθόνης: Το εμφανιζόμενο όνομα και ο αριθμός δεν αποδεικνύουν την πραγματική ταυτότητα του καλούντος.

Το ασφαλές πρωτόκολλο των 60 δευτερολέπτων

1. Μην πληρώσετε και μη δώσετε στοιχεία.
2. Κλείστε την κλήση. Δεν χρειάζεται να πείσετε τον καλούντα ότι καταλάβατε την απάτη.
3. Καλέστε το πραγματικό πρόσωπο στον αριθμό που είχατε ήδη αποθηκευμένο.
4. Επικοινωνήστε με δεύτερο συγγενή ή συνεργάτη που μπορεί να επιβεβαιώσει πού βρίσκεται.
5. Χρησιμοποιήστε προσωπική ερώτηση ή λέξη ασφαλείας που δεν υπάρχει δημόσια.
6. Καταγράψτε τα στοιχεία της κλήσης και ενημερώστε τις αρμόδιες αρχές.

Η οικογενειακή λέξη ασφαλείας

Μια οικογένεια μπορεί να συμφωνήσει εκ των προτέρων μια λέξη ή φράση που θα χρησιμοποιείται μόνο σε πραγματική έκτακτη ανάγκη. Η λέξη δεν πρέπει να είναι όνομα κατοικίδιου, ημερομηνία γέννησης, σχολείο, διεύθυνση ή άλλη πληροφορία που μπορεί να βρεθεί στο διαδίκτυο.

Πώς επιλέγουμε σωστή λέξη

• Να είναι εύκολη για την οικογένεια, αλλά δύσκολο να μαντευτεί.
• Να μη χρησιμοποιείται σε δημόσιες αναρτήσεις ή καθημερινές συνομιλίες.
• Να αλλάζει αν υπάρχει υποψία ότι αποκαλύφθηκε.
• Να τη γνωρίζουν παιδιά, ηλικιωμένοι και άνθρωποι που μπορεί να στοχοποιηθούν.

Πώς προστατεύουμε τη φωνή και τις πληροφορίες μας

• Ελέγξτε ποιος μπορεί να βλέπει ή να κατεβάζει βίντεο και ηχητικές αναρτήσεις.
• Περιορίστε τη δημόσια προβολή οικογενειακών σχέσεων και στοιχείων τοποθεσίας.
• Μην δημοσιεύετε σε πραγματικό χρόνο ότι λείπετε από το σπίτι ή ταξιδεύετε.
• Χρησιμοποιήστε διαφορετικούς κωδικούς και επαλήθευση δύο παραγόντων.
• Ενημερώστε συγγενείς μεγαλύτερης ηλικίας για τα νέα σενάρια απάτης.
• Συμφωνήστε ότι κανένα επείγον οικονομικό αίτημα δεν εκτελείται χωρίς δεύτερη επιβεβαίωση.

Η πλήρης εξαφάνιση της φωνής μας από το διαδίκτυο δεν είναι πάντα ρεαλιστική. Η μεγαλύτερη προστασία προέρχεται από την αλλαγή της διαδικασίας επαλήθευσης και όχι μόνο από την προσπάθεια να μην υπάρχει κανένα ηχητικό απόσπασμα.

Τι να κάνετε αν στείλατε χρήματα ή στοιχεία

1. Επικοινωνήστε αμέσως με την τράπεζα ή την υπηρεσία πληρωμών από επίσημο αριθμό.
2. Ζητήστε να εξεταστεί αν η συναλλαγή μπορεί να παγώσει, να ανακληθεί ή να επισημανθεί ως απάτη.
3. Αλλάξτε κωδικούς αν αποκαλύψατε στοιχεία σύνδεσης ή κωδικό μιας χρήσης.
4. Μπλοκάρετε κάρτες ή λογαριασμούς όταν σας το συστήσει η τράπεζα.
5. Κρατήστε screenshots, αριθμούς, ώρες κλήσεων, αποδείξεις και μηνύματα.
6. Υποβάλετε καταγγελία στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Πού καταγγέλλεται στην Ελλάδα

Η καταγγελία για έγκλημα στον κυβερνοχώρο μπορεί να υποβληθεί:

• τηλεφωνικά στο 11188,
• με email στο ccu@cybercrimeunit.gov.gr,
• ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής υπηρεσίας του gov.gr,
• ή με αυτοπρόσωπη παρουσία στην αρμόδια υπηρεσία.

Ακόμη και μια απόπειρα χωρίς οικονομική απώλεια μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στις αρχές, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αριθμοί, λογαριασμοί, σύνδεσμοι ή ηχητικά μηνύματα.

Οι συχνότεροι μύθοι

«Θα καταλάβω αμέσως ότι η φωνή είναι ψεύτικη»

Όχι απαραίτητα. Ο πανικός, η κακή σύνδεση και η μικρή διάρκεια της κλήσης μπορούν να καλύψουν ατέλειες της συνθετικής φωνής.

«Αν εμφανίζεται ο σωστός αριθμός, η κλήση είναι πραγματική»

Όχι. Η αναγνώριση κλήσης μπορεί να παραποιηθεί με Caller ID Spoofing.

«Μόνο διάσημοι ή στελέχη εταιρειών κινδυνεύουν»

Όχι. Οι οικογενειακές απάτες στοχεύουν καθημερινούς ανθρώπους, επειδή η συναισθηματική πίεση μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα από την οικονομική ή κοινωνική θέση.

«Μια προσωπική ερώτηση είναι πάντα αρκετή»

Βοηθά μόνο όταν η απάντηση δεν υπάρχει δημόσια. Η ασφαλέστερη διαδικασία παραμένει το κλείσιμο της κλήσης και η ανεξάρτητη επικοινωνία.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορούν να αντιγράψουν μια φωνή από λίγα δευτερόλεπτα;

Η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος αναφέρει ότι οι δράστες μπορούν να αξιοποιήσουν ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα ηχητικού υλικού. Η ποιότητα διαφέρει, αλλά μια σύντομη και αγχωτική κλήση μπορεί να είναι αρκετά πειστική.

Τι κάνω αν ακούσω τη φωνή του παιδιού μου να ζητά χρήματα;

Κλείστε την κλήση και καλέστε το παιδί σας στον γνωστό αριθμό. Επικοινωνήστε επίσης με άλλο μέλος της οικογένειας. Μην στείλετε χρήματα πριν από ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Βοηθά μια βιντεοκλήση;

Μπορεί να προσφέρει επιπλέον στοιχεία, αλλά δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση, επειδή υπάρχουν και συνθετικά ή αλλοιωμένα βίντεο. Η επιβεβαίωση από γνωστό κανάλι και η λέξη ασφαλείας παραμένουν σημαντικές.

Πρέπει να σβήσω όλα τα βίντεό μου;

Δεν είναι απαραίτητα ρεαλιστικό. Ελέγξτε την ιδιωτικότητα, περιορίστε το δημόσιο υλικό και συμφωνήστε διαδικασία οικογενειακής επαλήθευσης για επείγοντα αιτήματα.

Τι κάνω αν δεν έχασα χρήματα αλλά δέχθηκα την κλήση;

Κρατήστε τον αριθμό, την ώρα, τα μηνύματα και οποιαδήποτε άλλη πληροφορία. Μπλοκάρετε τον αριθμό και ενημερώστε τη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Αποποίηση ευθύνης

Το άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς. Δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική, τραπεζική ή τεχνική συμβουλή. Σε περίπτωση οικονομικής απώλειας ή αποκάλυψης στοιχείων, επικοινωνήστε άμεσα με την τράπεζά σας και τις αρμόδιες αρχές.

Πηγές και χρόνος ενημέρωσης

Τελευταία ενημέρωση: 2 Αυγούστου 2026.

• Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος – Μια γνώριμη φωνή δεν αποτελεί απόδειξη ταυτότητας
• Ελληνική Αστυνομία – Τηλεφωνικές απάτες με Caller ID Spoofing
• Federal Trade Commission – Οικογενειακές απάτες με κλωνοποιημένη φωνή
• Federal Trade Commission – Fake Emergency Scams
• Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών – Καταγγελία για εγκλήματα κυβερνοχώρου

Δείτε επίσης: Νέα τηλεφωνική απάτη με την ΕΛ.ΑΣ.: Μην πατήσετε το 1

Σχετικό θέμα: AI Act 2026: Νέες ετικέτες σε chatbots, deepfakes και κείμενα

Κοινωνικά δίκτυα και έφηβοι: Γιατί οι νέες αγωγές αλλάζουν το παιχνίδι | The Fight Over Teen Safety

Η νυχτερινή χρήση κοινωνικών δικτύων μπορεί να εκτοπίσει τον ύπνο, να αυξήσει τις αφυπνίσεις και να δυσκολέψει έναν έφηβο να αποσυνδεθεί.

Μια νέα αγωγή οικογενειών τεσσάρων εφήβων εναντίον των Meta, TikTok, Snapchat και YouTube επαναφέρει στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ερώτημα: πού τελειώνει η προσωπική χρήση και πού αρχίζει η ευθύνη του σχεδιασμού μιας πλατφόρμας;

Οι οικογένειες υποστηρίζουν ότι χαρακτηριστικά όπως το ατελείωτο scroll, η αυτόματη αναπαραγωγή, οι συνεχείς ειδοποιήσεις και οι αλγόριθμοι σύστασης συνέβαλαν σε εθιστική χρήση, σοβαρή στέρηση ύπνου, άγχος και κατάθλιψη. Πρόκειται για ισχυρισμούς της αγωγής και όχι για τελεσίδικη δικαστική διαπίστωση.

Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη δίκη στο Τενεσί, όπου η πολιτεία κατηγορεί τη Meta ότι αγνόησε εσωτερικές προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις του Instagram σε ορισμένους εφήβους. Η Meta απορρίπτει την εικόνα ότι ευθύνεται μόνη της για σύνθετα κοινωνικά και ψυχικά προβλήματα και δηλώνει ότι επενδύει σε εργαλεία προστασίας, περιορισμούς για εφήβους και γονική εποπτεία.

Το βασικό μήνυμα: Τα κοινωνικά δίκτυα δεν επηρεάζουν όλους τους εφήβους με τον ίδιο τρόπο και δεν είναι μόνο αρνητικά. Μπορούν να προσφέρουν επικοινωνία, δημιουργικότητα και υποστήριξη. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η χρήση γίνεται καταναγκαστική, εκτοπίζει τον ύπνο και τη φυσική δραστηριότητα ή εκθέτει το παιδί σε επιβλαβές περιεχόμενο και πιέσεις.

Τι ακριβώς υποστηρίζουν οι νέες αγωγές

Η αγωγή που κατατέθηκε στο Delaware αφορά τέσσερις οικογένειες από το Τέξας, τη Βόρεια Καρολίνα, τη Μινεσότα και το Τενεσί. Τα παιδιά τους ήταν ηλικίας 13 έως 18 ετών και πέθαναν σε διάστημα από τον Ιούλιο του 2024 έως τον Σεπτέμβριο του 2025.

Σύμφωνα με το δικόγραφο, οι πλατφόρμες γνώριζαν ότι ορισμένα χαρακτηριστικά μπορούσαν να κρατούν τους ανήλικους συνδεδεμένους για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αλλά δεν προχώρησαν σε επαρκείς αλλαγές. Οι ενάγοντες εστιάζουν όχι μόνο στο περιεχόμενο που δημοσιεύουν τρίτοι, αλλά και στον σχεδιασμό του προϊόντος.

Τα χαρακτηριστικά που βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο τέτοιων υποθέσεων είναι:

• ατελείωτη ροή περιεχομένου χωρίς φυσικό σημείο διακοπής,
• αυτόματη αναπαραγωγή του επόμενου βίντεο,
• ειδοποιήσεις που επαναφέρουν τον χρήστη στην εφαρμογή,
• αλγόριθμοι που προσαρμόζουν συνεχώς το περιεχόμενο,
• μετρήσεις δημοτικότητας, likes, streaks και δημόσιοι αριθμοί ακολούθων,
• συστήματα ανταμοιβής που κάνουν δύσκολη την αποσύνδεση.

Οι εταιρείες έχουν αρνηθεί γενικά ότι σχεδιάζουν σκόπιμα τα προϊόντα τους για να βλάπτουν παιδιά και επισημαίνουν ότι έχουν εισαγάγει ρυθμίσεις ηλικίας, περιορισμούς περιεχομένου, όρια χρόνου και εργαλεία γονικής εποπτείας.

Η δίκη στο Τενεσί και η διαμάχη για το Instagram

Στη δίκη που ξεκίνησε στα τέλη Ιουλίου 2026, οι δικηγόροι της πολιτείας υποστήριξαν ότι εσωτερικές έρευνες της Meta είχαν καταγράψει καταναγκαστική χρήση και επιπτώσεις σε ορισμένους νέους, αλλά η εταιρεία διατήρησε λειτουργίες όπως autoplay, ειδοποιήσεις και infinite scroll.

Η πολιτεία ζητά οικονομικές κυρώσεις και εντολή για αλλαγές στο Instagram. Αν οι ένορκοι κρίνουν τη Meta υπεύθυνη, θα ακολουθήσει δεύτερη φάση για πιθανές κυρώσεις και μέτρα.

Η Meta απαντά ότι τα εσωτερικά έγγραφα αποδεικνύουν πως αναζητά προβλήματα για να τα διορθώσει, ότι έχει δημιουργήσει προστατευτικές λειτουργίες για εφήβους και ότι η ασφάλεια των νέων είναι κοινή ευθύνη οικογενειών, σχολείων, κοινωνίας, κυβερνήσεων και εταιρειών.

Η διάκριση έχει σημασία: η έναρξη μιας δίκης ή η κατάθεση μιας αγωγής δεν αποδεικνύει τους ισχυρισμούς. Παράλληλα, οι δικαστικές υποθέσεις μπορούν να αποκαλύψουν εσωτερικά δεδομένα και να οδηγήσουν σε αλλαγές προϊόντων, κανονισμούς ή νέες υποχρεώσεις διαφάνειας.

Τι λέει η επιστήμη — και τι δεν έχει αποδειχθεί

Η συμβουλευτική έκθεση του U.S. Surgeon General αναφέρει ότι η χρήση κοινωνικών δικτύων είναι σχεδόν καθολική στους εφήβους: έως 95% των νέων 13–17 ετών δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν κάποια πλατφόρμα και περισσότεροι από ένας στους τρεις ότι τη χρησιμοποιούν «σχεδόν συνεχώς».

Η ίδια έκθεση τονίζει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν τόσο πιθανά οφέλη όσο και σοβαρές ενδείξεις κινδύνου, αλλά δεν επαρκούν ακόμη για να θεωρηθούν οι πλατφόρμες επαρκώς ασφαλείς για παιδιά και εφήβους.

Η σχέση με την ψυχική υγεία είναι σύνθετη και συχνά αμφίδρομη:

• ένας έφηβος με άγχος ή μοναξιά μπορεί να χρησιμοποιεί περισσότερο τα κοινωνικά δίκτυα,
• η υπερβολική ή προβληματική χρήση μπορεί να ενισχύσει την κοινωνική σύγκριση και να διαταράξει τον ύπνο,
• το είδος περιεχομένου και η ποιότητα των αλληλεπιδράσεων έχουν μεγάλη σημασία,
• τα ίδια δίκτυα μπορεί να λειτουργούν υποστηρικτικά για νέους που βρίσκουν κοινότητα ή πληροφορίες.

Δεν είναι επιστημονικά ακριβές να λέμε ότι μία εφαρμογή προκαλεί από μόνη της κατάθλιψη ή αυτοκτονία. Είναι όμως εξίσου λανθασμένο να αγνοούμε τον σχεδιασμό, τη στέρηση ύπνου, την παρενόχληση, το επικίνδυνο περιεχόμενο και την πίεση της συνεχούς σύγκρισης.

Γιατί ο ύπνος είναι το πρώτο σημείο ελέγχου

Ο ύπνος είναι ένας από τους πιο άμεσους μηχανισμούς μέσω των οποίων η νυχτερινή χρήση επηρεάζει την καθημερινότητα. Το κινητό μπορεί να καθυστερήσει την ώρα ύπνου, ενώ οι ειδοποιήσεις και η ανάγκη ελέγχου της εφαρμογής προκαλούν αφυπνίσεις.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι οι έφηβοι που ελέγχουν ή δημοσιεύουν συχνότερα στα κοινωνικά δίκτυα και θεωρούν τα δίκτυα σημαντικά για την κοινωνική τους αποδοχή παρουσιάζουν υψηλότερη ημερήσια υπνηλία.

Πρακτικές κινήσεις με μεγάλο όφελος είναι:

• το κινητό να φορτίζεται έξω από το υπνοδωμάτιο ή μακριά από το κρεβάτι,
• οι ειδοποιήσεις να σιγούν τη νύχτα,
• να υπάρχει μία ώρα χωρίς κοινωνικά δίκτυα πριν από τον ύπνο,
• το ωράριο ύπνου να παραμένει όσο γίνεται σταθερό,
• να αποφεύγεται η τιμωρητική αφαίρεση ύπνου για διάβασμα ή δραστηριότητες.

Πότε η χρήση γίνεται προβληματική

Δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός λεπτών που να ισχύει για κάθε έφηβο. Η διάρκεια έχει σημασία, αλλά ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχουν ο έλεγχος και οι συνέπειες.

Προειδοποιητικά σημάδια είναι:

• αδυναμία διακοπής παρά επανειλημμένες προσπάθειες,
• χρήση πολύ αργά τη νύχτα και χρόνια έλλειψη ύπνου,
• έντονος εκνευρισμός ή πανικός όταν δεν υπάρχει πρόσβαση,
• πτώση σχολικής επίδοσης ή συστηματική αμέλεια υποχρεώσεων,
• εγκατάλειψη αθλητισμού, φίλων ή δραστηριοτήτων εκτός οθόνης,
• μυστικότητα, πολλοί κρυφοί λογαριασμοί ή επίμονη παράκαμψη ορίων,
• συνεχής σύγκριση με άλλους και έντονη δυσαρέσκεια με το σώμα,
• επαναλαμβανόμενη έκθεση σε περιεχόμενο αυτοτραυματισμού, βίας ή διατροφικών διαταραχών.

Τα σημάδια δεν αποδεικνύουν εθισμό ή ψυχική διαταραχή. Δείχνουν ότι χρειάζεται ήρεμη συζήτηση, αξιολόγηση της καθημερινότητας και ενδεχομένως επαγγελματική βοήθεια.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς χωρίς να μετατρέψουν το σπίτι σε πεδίο μάχης

Ξεκινήστε με συζήτηση, όχι με κατηγορία

Ρωτήστε τι αρέσει στο παιδί, ποια άτομα ακολουθεί, τι το κάνει να νιώθει καλά και τι το πιέζει. Η συζήτηση αποδίδει περισσότερο όταν ο γονέας ακούει χωρίς να γελοιοποιεί τις διαδικτυακές σχέσεις ή να απειλεί αμέσως με κατάσχεση του κινητού.

Συμφωνήστε οικογενειακούς κανόνες

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει οικογενειακό σχέδιο χρήσης μέσων, προσαρμοσμένο στις ανάγκες κάθε οικογένειας. Οι κανόνες πρέπει να ισχύουν και για τους ενήλικες.

Χρήσιμα παραδείγματα:

• χωρίς κινητά στο τραπέζι και κατά τη διάρκεια του διαβάσματος,
• χωρίς συσκευές στο υπνοδωμάτιο τη νύχτα,
• μία οθόνη κάθε φορά,
• απενεργοποίηση autoplay και μη απαραίτητων ειδοποιήσεων,
• συγκεκριμένος χρόνος για κοινωνικά δίκτυα μετά τις βασικές υποχρεώσεις,
• τακτική αναθεώρηση του σχεδίου αντί για μόνιμους κανόνες που δεν προσαρμόζονται.

Μην εστιάζετε μόνο στον χρόνο

Δύο ώρες δημιουργικής επικοινωνίας ή παραγωγής περιεχομένου δεν είναι ίδιες με δύο ώρες παθητικού doomscrolling τη νύχτα. Ρωτήστε:

• Τι παρακολουθεί;
• Με ποιους επικοινωνεί;
• Πώς νιώθει μετά τη χρήση;
• Τι δραστηριότητες εκτοπίζει;
• Μπορεί να σταματήσει χωρίς έντονη δυσφορία;

Δώστε το παράδειγμα

Ένας κανόνας «χωρίς κινητό στο τραπέζι» χάνει την αξιοπιστία του όταν οι γονείς απαντούν συνεχώς σε ειδοποιήσεις. Η κοινή εφαρμογή των κανόνων μειώνει την αίσθηση τιμωρίας.

Οι διαθέσιμες ρυθμίσεις στις πλατφόρμες

Οι λειτουργίες αλλάζουν συχνά και δεν είναι διαθέσιμες παντού με τον ίδιο τρόπο. Ελέγξτε την τρέχουσα έκδοση της εφαρμογής και τις επίσημες σελίδες υποστήριξης.

Instagram, Facebook και Messenger

Η Meta έχει επεκτείνει τα Teen Accounts με προεπιλεγμένους περιορισμούς περιεχομένου και εργαλεία στο Family Center. Για ορισμένες αλλαγές σε νεότερους εφήβους απαιτείται γονική έγκριση. Η εταιρεία έχει επίσης προσθέσει νέες κατηγορίες περιεχομένου και εργαλεία εποπτείας.

TikTok

Το Family Pairing επιτρέπει σε γονέα και έφηβο να συνδέσουν τους λογαριασμούς τους και να ρυθμίσουν χρόνο οθόνης, περιορισμένη λειτουργία και ώρες σίγασης ειδοποιήσεων.

YouTube

Το YouTube προσφέρει supervised teen accounts, όπου ο έφηβος συνδέει τον λογαριασμό του με τον γονέα μέσω Family Center. Υπάρχουν επίσης διαφορετικές εποπτευόμενες εμπειρίες για μικρότερα παιδιά.

Snapchat

Το Family Center επιτρέπει στους γονείς να βλέπουν ποιοι είναι φίλοι του εφήβου και με ποιους έχει επικοινωνήσει πρόσφατα, χωρίς να διαβάζουν το περιεχόμενο των ιδιωτικών συνομιλιών.

Τα εργαλεία είναι χρήσιμα, αλλά δεν αντικαθιστούν την εμπιστοσύνη, τη συζήτηση και την εκπαίδευση για την ιδιωτικότητα.

Πρακτικός έλεγχος ασφαλείας σε 15 λεπτά

1. Ελέγξτε αν η ημερομηνία γέννησης στον λογαριασμό είναι σωστή.
2. Μετατρέψτε τον λογαριασμό σε ιδιωτικό, όπου είναι κατάλληλο.
3. Περιορίστε ποιος μπορεί να στέλνει προσωπικά μηνύματα.
4. Κλείστε την κοινή χρήση τοποθεσίας, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη.
5. Απενεργοποιήστε autoplay και τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις.
6. Ελέγξτε τις συνδεδεμένες εφαρμογές και αφαιρέστε όσες δεν χρησιμοποιούνται.
7. Ενεργοποιήστε έλεγχο δύο παραγόντων.
8. Συζητήστε πώς γίνεται αναφορά και αποκλεισμός λογαριασμού.
9. Ορίστε νυχτερινό πρόγραμμα «μην ενοχλείτε».
10. Βάλτε το κινητό να φορτίζει έξω από το κρεβάτι.

Τι πρέπει να διδάξουμε στους εφήβους

• Ο αλγόριθμος δεν δείχνει την πραγματικότητα· δείχνει ό,τι αυξάνει την παραμονή στην εφαρμογή.
• Οι φωτογραφίες και τα βίντεο μπορεί να είναι επεξεργασμένα, επιλεγμένα ή χορηγούμενα.
• Ένα ιδιωτικό μήνυμα μπορεί να αποθηκευτεί ή να κοινοποιηθεί με screenshot.
• Δεν συναντάμε άγνωστο άτομο χωρίς ενημέρωση και ασφαλή διαδικασία.
• Δεν στέλνουμε προσωπικές εικόνες υπό πίεση, απειλή ή εκβιασμό.
• Μπλοκάρουμε και αναφέρουμε παρενόχληση αντί να εμπλεκόμαστε σε κλιμάκωση.
• Ζητάμε βοήθεια χωρίς φόβο ότι θα τιμωρηθούμε επειδή κάναμε ένα λάθος.

Πώς αντιδρούμε σε παρενόχληση ή επικίνδυνο περιεχόμενο

Μην απαντάτε βιαστικά δημόσια και μην διαγράφετε αμέσως αποδεικτικά στοιχεία. Καταγράψτε screenshots, ημερομηνίες, ονόματα λογαριασμών και συνδέσμους. Χρησιμοποιήστε τις λειτουργίες αναφοράς και αποκλεισμού και ενημερώστε το σχολείο όταν εμπλέκονται μαθητές ή σχολικό περιβάλλον.

Σε απειλή, σεξουαλικό εκβιασμό, διαρροή προσωπικού υλικού ή πραγματικό κίνδυνο, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές και εξειδικευμένο επαγγελματία.

Πότε χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια

Ζητήστε αξιολόγηση από παιδίατρο ή επαγγελματία ψυχικής υγείας όταν εμφανίζονται:

• επίμονη θλίψη, άγχος, θυμός ή απόσυρση,
• σημαντική αλλαγή ύπνου ή όρεξης,
• πτώση σχολικής λειτουργίας που επιμένει,
• απώλεια ενδιαφέροντος για φίλους και δραστηριότητες,
• κρίσεις πανικού ή έντονη δυσφορία όταν δεν υπάρχει κινητό,
• σημάδια διατροφικής διαταραχής ή αυτοτραυματισμού,
• δηλώσεις απελπισίας ή ότι «δεν αξίζει να συνεχίσει».

Επείγον: Αν ένας έφηβος μιλά για αυτοκτονία, έχει σχέδιο, έχει τραυματιστεί ή βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, μην τον αφήσετε μόνο. Απομακρύνετε επικίνδυνα μέσα και επικοινωνήστε αμέσως με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ή με επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Οι συχνότεροι μύθοι

«Όλα τα κοινωνικά δίκτυα είναι κακά»

Όχι. Μπορούν να προσφέρουν σύνδεση, δημιουργικότητα, κοινότητα και πρόσβαση σε πληροφορίες. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το παιδί, το περιεχόμενο, τον σχεδιασμό και το τι εκτοπίζει η χρήση.

«Αν απαγορεύσω το κινητό, το πρόβλημα λύθηκε»

Η πλήρης απαγόρευση μπορεί να είναι απαραίτητη προσωρινά σε ορισμένες καταστάσεις, αλλά χωρίς συζήτηση και δεξιότητες το πρόβλημα συχνά μεταφέρεται σε κρυφή χρήση ή άλλη συσκευή.

«Το παιδί μου είναι καλός μαθητής, άρα δεν κινδυνεύει»

Η σχολική επίδοση δεν αποκαλύπτει πάντα άγχος, παρενόχληση, έλλειψη ύπνου ή πίεση εικόνας σώματος.

«Οι γονικοί έλεγχοι είναι αρκετοί»

Είναι βοηθητικό εργαλείο, όχι πλήρης προστασία. Τα παιδιά βρίσκουν νέες πλατφόρμες, λογαριασμούς και τρόπους επικοινωνίας. Η εμπιστοσύνη και η εκπαίδευση παραμένουν κεντρικές.

«Η επιστήμη έχει αποδείξει ότι τα κοινωνικά δίκτυα προκαλούν κατάθλιψη»

Η έρευνα δείχνει σημαντικές συσχετίσεις και πιθανούς μηχανισμούς, αλλά η αιτιότητα είναι σύνθετη. Οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με το άτομο και τη χρήση.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο χρόνο πρέπει να περνά ένας έφηβος στα κοινωνικά δίκτυα;

Δεν υπάρχει ένα καθολικό όριο που να ταιριάζει σε όλους. Ο χρόνος πρέπει να αξιολογείται μαζί με τον ύπνο, τη σχολική λειτουργία, την άσκηση, τις σχέσεις και το αν ο έφηβος μπορεί να διακόψει τη χρήση.

Πρέπει να διαβάζω τα μηνύματα του παιδιού μου;

Η μόνιμη μυστική παρακολούθηση μπορεί να βλάψει την εμπιστοσύνη. Σε πραγματικό κίνδυνο, η ασφάλεια έχει προτεραιότητα. Κατά κανόνα, η εποπτεία πρέπει να είναι συμφωνημένη, αναλογική με την ηλικία και όσο γίνεται διαφανής.

Είναι καλύτερο να μην έχει κινητό στο υπνοδωμάτιο;

Ναι, για πολλές οικογένειες είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές αλλαγές. Μειώνει τις νυχτερινές ειδοποιήσεις, το scrolling στο κρεβάτι και τις αφυπνίσεις.

Τι κάνω αν το παιδί αρνείται κάθε όριο;

Ξεκινήστε από ένα ή δύο μετρήσιμα όρια, εξηγήστε τον λόγο, εφαρμόστε τα ίδια βασικά πρότυπα στους ενήλικες και συμφωνήστε πότε θα αξιολογηθεί ξανά το σχέδιο. Αν η σύγκρουση είναι ακραία ή υπάρχει απώλεια ελέγχου, ζητήστε επαγγελματική καθοδήγηση.

Τα Teen Accounts κάνουν το Instagram ασφαλές;

Προσθέτουν σημαντικούς προεπιλεγμένους περιορισμούς, αλλά δεν μπορούν να εξαλείψουν κάθε κίνδυνο, λάθος ηλικία, παρενόχληση ή επιβλαβές περιεχόμενο. Χρειάζονται τακτικός έλεγχος και συζήτηση.

Τι αλλάζουν οι αγωγές για τον απλό χρήστη;

Μπορούν να οδηγήσουν σε περισσότερη διαφάνεια, οικονομικές κυρώσεις, συμβιβασμούς ή αλλαγές σχεδιασμού. Η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις, τις εφέσεις και τη νομοθεσία.

Αποποίηση ευθύνης

Το άρθρο παρέχεται για ενημερωτικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς. Δεν αποτελεί νομική αξιολόγηση των εκκρεμών υποθέσεων ούτε διάγνωση ψυχικής υγείας. Οι ισχυρισμοί των εναγόντων και των πολιτειών παραμένουν υπό δικαστική κρίση, ενώ οι εταιρείες τους αμφισβητούν.

Πηγές και χρόνος ενημέρωσης

Τελευταία ενημέρωση: 31 Ιουλίου 2026.

• Associated Press – Νέα αγωγή οικογενειών κατά Meta, TikTok, Snapchat και YouTube
• Reuters – Η δίκη του Τενεσί κατά της Meta
• U.S. Surgeon General – Social Media and Youth Mental Health Advisory
• American Academy of Pediatrics – Social media and sleep quality
• HealthyChildren.org – Οικογενειακό σχέδιο χρήσης μέσων
• Meta – Teen Accounts και ρυθμίσεις περιεχομένου 2026
• YouTube – Supervised teen accounts
• Snapchat – Family Center

Δείτε επίσης: Όλα τα άρθρα Τεχνολογίας του Anakalipto.net

Η πιο σύντομη μέρα του 2026: Γιατί η Γη γυρίζει πιο γρήγορα | Earth's Shortest Day Explained

Η διάρκεια μιας πραγματικής ηλιακής ημέρας μεταβάλλεται κατά μικρά κλάσματα του δευτερολέπτου.  

Η φράση «μία ημέρα έχει 24 ώρες» είναι σωστή για τα ρολόγια και την καθημερινότητά μας, αλλά όχι με απόλυτη ακρίβεια για την περιστροφή του πλανήτη. Η Γη δεν περιστρέφεται κάθε ημέρα με ακριβώς την ίδια ταχύτητα. Άλλοτε χρειάζεται ελάχιστα περισσότερο και άλλοτε ελάχιστα λιγότερο από 86.400 δευτερόλεπτα για να ολοκληρώσει μία περιστροφή σε σχέση με τον Ήλιο.

Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφόρησαν διεθνώς δημοσιεύματα που προέβλεπαν ότι η 26η Ιουλίου θα ήταν η πιο σύντομη ημέρα του 2026. Τα νεότερα δεδομένα, όμως, δείχνουν μια ενδιαφέρουσα ανατροπή: η 26η Ιουλίου ήταν περίπου 0,60 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες, ενώ η μικρότερη ημέρα του έτους μέχρι σήμερα καταγράφηκε στις 28 Ιουνίου, περίπου 0,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου κάτω από τις 24 ώρες.

Η διαφορά είναι αδύνατο να γίνει αντιληπτή από τον άνθρωπο. Έχει όμως μεγάλη επιστημονική σημασία, επειδή η ακριβής μέτρηση της περιστροφής της Γης συνδέεται με την παγκόσμια ώρα, τη δορυφορική πλοήγηση, την αστρονομία, τις τηλεπικοινωνίες και τα συστήματα που χρειάζονται εξαιρετικά ακριβή συγχρονισμό.

Το βασικό μήνυμα: Η Γη δεν βρίσκεται σε κίνδυνο και η ημέρα μας δεν «χάνεται». Πρόκειται για φυσικές διακυμάνσεις λίγων χιλιοστών του δευτερολέπτου, τις οποίες οι επιστήμονες μετρούν με πολύ μεγάλη ακρίβεια.

Ποια ήταν τελικά η πιο σύντομη ημέρα του 2026;

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που βασίζονται στις μετρήσεις και προβλέψεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Περιστροφής της Γης και Συστημάτων Αναφοράς —γνωστής ως IERS— η πιο σύντομη ημέρα του 2026 μέχρι τις 27 Ιουλίου ήταν η 28η Ιουνίου.

• 28 Ιουνίου 2026: περίπου 0,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες.
• 26 Ιουλίου 2026: περίπου 0,60 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες.
• 27 Ιουλίου 2026: περίπου 0,57 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες.

Οι αριθμοί μπορεί να αναθεωρούνται ελαφρά καθώς ενσωματώνονται νεότερες παρατηρήσεις. Για αυτό είναι σημαντικό να διακρίνουμε μια πρόβλεψη από την τελική μέτρηση. Πολλά άρθρα δημοσιεύτηκαν πριν από την ημερομηνία και βασίζονταν στην πρόβλεψη ότι η 26η Ιουλίου θα ήταν η συντομότερη. Τα νεότερα στοιχεία έδειξαν ότι ο Ιούνιος είχε ήδη καταγράψει ελαφρώς μικρότερη ημέρα.

Τι σημαίνει «ημέρα μικρότερη κατά 0,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου»;

Μία συμβατική ημέρα αντιστοιχεί σε 86.400 δευτερόλεπτα. Αν η πραγματική περιστροφή διαρκέσει 0,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου λιγότερο, τότε ολοκληρώνεται σε:

86.399,99934 δευτερόλεπτα.

Ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου είναι το ένα χιλιοστό του ενός δευτερολέπτου. Το ανθρώπινο ανοιγοκλείσιμο των ματιών διαρκεί εκατοντάδες φορές περισσότερο. Κανένα κοινό ρολόι και καμία ανθρώπινη αίσθηση δεν μπορεί να αντιληφθεί αυτή τη διαφορά.

Η σημασία προκύπτει μόνο επειδή:

• οι ατομικές κλίμακες χρόνου έχουν εξαιρετική ακρίβεια,
• οι μικρές διαφορές συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου,
• πολλά τεχνικά συστήματα χρειάζονται συγχρονισμό σε επίπεδο μικροδευτερολέπτων ή νανοδευτερολέπτων,
• η θέση της Γης στον χώρο πρέπει να είναι γνωστή με μεγάλη ακρίβεια.

Γιατί η Γη δεν περιστρέφεται με σταθερή ταχύτητα

Ο πλανήτης δεν είναι ένα άκαμπτο, τέλεια ισορροπημένο αντικείμενο. Η ατμόσφαιρα κινείται, οι ωκεανοί μεταφέρουν τεράστιες μάζες νερού, ο υγρός πυρήνας ρέει και η Σελήνη ασκεί βαρυτική έλξη. Όλες αυτές οι διεργασίες μπορούν να μεταφέρουν μικρές ποσότητες στροφορμής και να αλλάξουν ελάχιστα την ταχύτητα περιστροφής.

Η θέση της Σελήνης

Η βαρυτική έλξη της Σελήνης δημιουργεί τις παλίρροιες και παραμορφώνει ελαφρά το σχήμα της Γης. Η θέση της ως προς τον ισημερινό μεταβάλλεται και μπορεί να επηρεάσει τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις της περιστροφής.

Σε ορισμένες φάσεις του μηνιαίου κύκλου, όταν η Σελήνη βρίσκεται σε μεγαλύτερη απόσταση βόρεια ή νότια από τον ουράνιο ισημερινό, η Γη μπορεί να περιστρέφεται ελαφρώς γρηγορότερα. Η επίδραση είναι μικρή, αλλά μετρήσιμη.

Η ατμόσφαιρα και οι άνεμοι

Η ατμόσφαιρα μεταφέρει στροφορμή. Όταν αλλάζει η ταχύτητα και η κατανομή μεγάλων ατμοσφαιρικών ρευμάτων, όπως οι αεροχείμαρροι, ένα μικρό μέρος αυτής της αλλαγής αντισταθμίζεται από την περιστροφή της στερεής Γης.

Οι εποχικές μεταβολές στην ατμόσφαιρα είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η διάρκεια της ημέρας ακολουθεί επαναλαμβανόμενα μοτίβα μέσα στο έτος.

Οι ωκεανοί

Τα θαλάσσια ρεύματα, οι παλίρροιες και η μεταφορά νερού μεταξύ περιοχών αλλάζουν την κατανομή μάζας στον πλανήτη. Όταν μάζα μετακινείται πιο κοντά ή πιο μακριά από τον άξονα περιστροφής, η ταχύτητα μπορεί να μεταβληθεί, όπως ένας αθλητής του καλλιτεχνικού πατινάζ περιστρέφεται γρηγορότερα όταν φέρνει τα χέρια κοντά στο σώμα.

Ο πυρήνας και ο μανδύας

Κάτω από τον φλοιό υπάρχουν τεράστιες μάζες υλικού που κινούνται. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ του υγρού εξωτερικού πυρήνα, του μανδύα και της στερεής επιφάνειας μπορούν να αλλάξουν ελάχιστα την ταχύτητα περιστροφής σε μεγαλύτερες χρονικές κλίμακες.

Οι κινήσεις του πυρήνα θεωρούνται μία από τις πιθανές εξηγήσεις για ορισμένες μεταβολές των τελευταίων ετών που δεν μπορούν να αποδοθούν πλήρως μόνο στην ατμόσφαιρα και στους ωκεανούς.

Σεισμοί, παγετώνες και μεταβολή της μάζας

Ένας πολύ ισχυρός σεισμός ή μια μεγάλης κλίμακας μεταβολή στη διανομή πάγου και νερού μπορεί να επηρεάσει θεωρητικά την περιστροφή. Οι επιδράσεις μεμονωμένων γεγονότων είναι συνήθως εξαιρετικά μικρές.

Η τήξη των πάγων και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μετακινούν μάζα από τις πολικές περιοχές προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Αυτή η ανακατανομή τείνει να επιβραδύνει την περιστροφή, όχι να εξηγεί απλά κάθε πρόσκαιρη επιτάχυνση.

Η Γη γυρίζει πραγματικά γρηγορότερα;

Η απάντηση εξαρτάται από τη χρονική κλίμακα.

Σε βάθος δισεκατομμυρίων ετών: επιβραδύνεται

Η Σελήνη απομακρύνεται σταδιακά από τη Γη και οι παλιρροϊκές δυνάμεις αφαιρούν ενέργεια από την περιστροφή του πλανήτη. Μακροπρόθεσμα, οι ημέρες γίνονται αργά αλλά σταθερά μεγαλύτερες.

Στο μακρινό παρελθόν, η ημέρα ήταν αισθητά μικρότερη από 24 ώρες. Η μακροχρόνια τάση επιβράδυνσης δεν έχει σταματήσει.

Από το 2020 μέχρι το 2025: ασυνήθιστα σύντομες ημέρες

Από το 2020 καταγράφηκαν αρκετές από τις συντομότερες ημέρες της εποχής των ατομικών ρολογιών. Το 2024 σημειώθηκε ημέρα περίπου 1,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες, ενώ το 2025 η μικρότερη ήταν περίπου 1,37 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη.

Το 2026: ενδείξεις επιβράδυνσης

Παρότι ορισμένες ημέρες του καλοκαιριού παραμένουν μικρότερες από 24 ώρες, ο μέσος όρος του 2026 δείχνει ότι η περιστροφή είναι πιο αργή σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Η μικρότερη ημέρα του 2026 είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τα πρόσφατα ρεκόρ του 2024 και του 2025.

Επομένως, ο τίτλος «η Γη επιταχύνεται συνεχώς» είναι υπερβολικά απλουστευμένος. Η περιστροφή αυξομειώνεται και τα διαθέσιμα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι το πρόσφατο κύμα επιτάχυνσης πιθανόν έχει περάσει την κορύφωσή του.

Πώς μετράται η περιστροφή της Γης

Δεν υπάρχει ένα γιγαντιαίο χρονόμετρο στον Ισημερινό. Οι επιστήμονες συνδυάζουν πολλές τεχνικές για να καθορίσουν τον προσανατολισμό της Γης στο διάστημα και τη διάρκεια της ημέρας.

Ατομικά ρολόγια

Το Διεθνές Ατομικό Χρόνο —TAI— τον δημιουργεί ένα παγκόσμιο δίκτυο ατομικών ρολογιών. Τα ρολόγια αυτά δεν εξαρτώνται από την περιστροφή της Γης, αλλά από τη συχνότητα ατομικών μεταβάσεων.

Παρατηρήσεις μακρινών ραδιοπηγών

Η τεχνική VLBI χρησιμοποιεί ραδιοτηλεσκόπια σε διαφορετικά σημεία της Γης για να παρατηρεί εξαιρετικά μακρινά κβάζαρ. Επειδή οι πηγές αυτές λειτουργούν ως σχεδόν ακίνητα σημεία αναφοράς, οι μετρήσεις αποκαλύπτουν με μεγάλη ακρίβεια πώς περιστρέφεται ο πλανήτης.

Δορυφορικές τεχνικές και λέιζερ

Η παρακολούθηση δορυφόρων, η δορυφορική πλοήγηση και οι μετρήσεις λέιζερ προς δορυφόρους ή τη Σελήνη συμβάλλουν στον καθορισμό των παραμέτρων προσανατολισμού της Γης.

UT1 και διάρκεια ημέρας

Ο χρόνος UT1 βασίζεται στην πραγματική περιστροφή της Γης. Συγκρίνεται με την ατομική κλίμακα χρόνου, ώστε να υπολογιστεί αν μία συγκεκριμένη ημέρα ήταν μεγαλύτερη ή μικρότερη από 86.400 δευτερόλεπτα.

Τι είναι το εμβόλιμο δευτερόλεπτο

Η παγκόσμια πολιτική ώρα UTC βασίζεται στα ατομικά ρολόγια, αλλά διατηρείται κοντά στον χρόνο περιστροφής της Γης. Όταν η διαφορά μεταξύ UTC και UT1 πλησιάσει το επιτρεπόμενο όριο, μπορεί να προστεθεί ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο.

Από το 1972 έχουν προστεθεί 27 εμβόλιμα δευτερόλεπτα. Όλα ήταν θετικά: στο τέλος μιας συγκεκριμένης ημέρας το ρολόι εμφάνισε και το δευτερόλεπτο 23:59:60 πριν περάσει στην επόμενη ημέρα.

Τι είναι το αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο

Αν η Γη περιστρεφόταν αρκετά γρήγορα για αρκετό διάστημα, θα μπορούσε θεωρητικά να χρειαστεί να αφαιρεθεί ένα δευτερόλεπτο από την UTC. Τότε το ρολόι θα περνούσε, για παράδειγμα, από 23:59:58 κατευθείαν στις 00:00:00.

Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ. Τα πρόσφατα γρήγορα χρόνια οδήγησαν σε συζήτηση για το ενδεχόμενο ενός πρώτου αρνητικού εμβόλιμου δευτερολέπτου, αλλά τα στοιχεία του 2026 δείχνουν επιβράδυνση και όχι άμεση ανάγκη.

Η IERS ανακοίνωσε τον Ιούλιο του 2026 ότι δεν θα εισαχθεί εμβόλιμο δευτερόλεπτο στο τέλος του Δεκεμβρίου 2026.

Γιατί τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα προβληματίζουν την τεχνολογία

Ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο δεν είναι πρόβλημα για ένα μηχανικό ρολόι. Μπορεί όμως να είναι δύσκολο για υπολογιστικά συστήματα που υποθέτουν ότι κάθε λεπτό έχει πάντα 60 δευτερόλεπτα και ότι ο χρόνος αυξάνεται συνεχώς χωρίς επανάληψη ή παράλειψη.

Πιθανά προβλήματα περιλαμβάνουν:

• σφάλματα σε χρονικές σφραγίδες,
• δυσκολίες συγχρονισμού κατανεμημένων βάσεων δεδομένων,
• προβλήματα σε χρηματοοικονομικές συναλλαγές υψηλής ταχύτητας,
• σφάλματα σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα,
• ασυμβατότητες μεταξύ διαφορετικών λειτουργικών συστημάτων,
• προσωρινές διακοπές υπηρεσιών.

Ορισμένοι μεγάλοι πάροχοι τεχνολογίας χρησιμοποιούν τη μέθοδο «leap smear»: αντί να προσθέτουν ένα δευτερόλεπτο απότομα, κατανέμουν τη διόρθωση σε πολλές ώρες με ανεπαίσθητες αλλαγές στη διάρκεια κάθε δευτερολέπτου.

Επηρεάζονται το GPS και οι δορυφόροι από μία σύντομη ημέρα;

Όχι με τρόπο που θα αντιληφθεί ο χρήστης. Μια μεμονωμένη διαφορά 0,66 χιλιοστών του δευτερολέπτου δεν θα κάνει το GPS του τηλεφώνου να σταματήσει ούτε θα μετακινήσει ξαφνικά τους δορυφόρους.

Τα συστήματα υψηλής ακρίβειας χρησιμοποιούν δικές τους κλίμακες χρόνου, ενημερωμένα μοντέλα και παραμέτρους προσανατολισμού της Γης. Η συνεχής μέτρηση της περιστροφής είναι απαραίτητη ώστε:

• οι επίγειοι σταθμοί να γνωρίζουν ακριβώς προς τα πού είναι στραμμένη η Γη,
• οι τροχιές και οι θέσεις να μετατρέπονται σωστά μεταξύ διαφορετικών συστημάτων αναφοράς,
• οι αστρονομικές παρατηρήσεις να στοχεύουν με ακρίβεια,
• η παγκόσμια ώρα να παραμένει συνεπής.

Το πραγματικό τεχνολογικό ζήτημα δεν είναι η μικρή μεταβολή μιας ημέρας, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τα παγκόσμια συστήματα διαχειρίζονται τις διορθώσεις χρόνου.

Θα μικραίνουν πλέον οι ημέρες;

Όχι. Οι διακυμάνσεις λίγων χιλιοστών του δευτερολέπτου δεν αλλάζουν τη μακροχρόνια πορεία. Η παλιρροϊκή αλληλεπίδραση με τη Σελήνη κάνει τη μέση ημέρα να μεγαλώνει σε κλίμακα αιώνων και χιλιετιών.

Παράλληλα, μέσα σε ένα έτος ή μία δεκαετία μπορούν να εμφανίζονται περίοδοι προσωρινής επιτάχυνσης ή επιβράδυνσης. Δεν υπάρχει αντίφαση: άλλο είναι το βραχυπρόθεσμο «τρέμουλο» και άλλο η μακροχρόνια τάση.

Οι πιο συχνοί μύθοι

«Χάσαμε χρόνο από τη ζωή μας»

Η διαφορά είναι περίπου έξι δεκάκις χιλιοστά του δευτερολέπτου. Δεν επηρεάζει την ανθρώπινη εμπειρία και δεν αλλάζει τη διάρκεια των ωρών στα ρολόγια μας.

«Η Γη περιστρέφεται όλο και γρηγορότερα χωρίς σταματημό»

Όχι. Η ταχύτητα μεταβάλλεται. Μετά τις πολύ σύντομες ημέρες της περιόδου 2020–2025, τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η Γη έχει αρχίσει να επιβραδύνεται ξανά.

«Το λιώσιμο των πάγων επιταχύνει τη Γη»

Η ανακατανομή νερού από τους πόλους προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη τείνει να μεταφέρει μάζα πιο μακριά από τον άξονα και να επιβραδύνει την περιστροφή. Η πλήρης εικόνα περιλαμβάνει πολλές ταυτόχρονες επιδράσεις.

«Το GPS κινδυνεύει να καταρρεύσει»

Τα συστήματα πλοήγησης σχεδιάζονται με ακριβείς κλίμακες χρόνου και ενημερώσεις. Οι διακυμάνσεις της περιστροφής παρακολουθούνται διαρκώς. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τον καθημερινό χρήστη.

«Η σύντομη ημέρα έχει σχέση με το θερινό ηλιοστάσιο»

Όχι άμεσα. Το ηλιοστάσιο αφορά τη διάρκεια του φωτός της ημέρας —πόσες ώρες μεσολαβούν μεταξύ ανατολής και δύσης— εξαιτίας της κλίσης του άξονα της Γης. Η «σύντομη ημέρα» της περιστροφής αφορά πόσο χρόνο χρειάζεται ο πλανήτης για μία πλήρη περιστροφή.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο μικρότερη ήταν η πιο σύντομη ημέρα του 2026;

Η 28η Ιουνίου 2026 ήταν περίπου 0,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα μέχρι το τέλος Ιουλίου.

Γιατί πολλά άρθρα ανέφεραν την 26η Ιουλίου;

Επειδή βασίστηκαν σε πρόβλεψη της IERS που δημοσιεύτηκε πριν ολοκληρωθούν οι μετρήσεις. Η 26η Ιουλίου ήταν πράγματι πολύ σύντομη, αλλά τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η 28η Ιουνίου ήταν ελαφρώς συντομότερη.

Θα χρειαστεί αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο;

Δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση ανάγκη. Η μέση διάρκεια ημέρας του 2026 δείχνει επιβράδυνση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και η IERS ανακοίνωσε ότι δεν θα υπάρξει εμβόλιμο δευτερόλεπτο τον Δεκέμβριο του 2026.

Μπορεί ένας σεισμός να αλλάξει τη διάρκεια της ημέρας;

Ένας εξαιρετικά ισχυρός σεισμός μπορεί να ανακατανείμει μάζα και να αλλάξει θεωρητικά την περιστροφή κατά απειροελάχιστο ποσό. Η επίδραση είναι συνήθως πολύ μικρότερη από ό,τι μπορεί να αντιληφθεί ο άνθρωπος.

Πώς ξέρουμε πόσο γρήγορα γυρίζει η Γη;

Με συνδυασμό ατομικών ρολογιών, ραδιοτηλεσκοπίων, δορυφορικών μετρήσεων, λέιζερ και διεθνών γεωδαιτικών παρατηρήσεων. Η IERS συγκεντρώνει και δημοσιεύει τις επίσημες παραμέτρους περιστροφής.

Αποποίηση ευθύνης

Το άρθρο παρέχεται για ενημερωτικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς. Οι τιμές της διάρκειας ημέρας μπορεί να αναθεωρούνται καθώς ενσωματώνονται τελικές παρατηρήσεις. Για επιστημονική ή τεχνική χρήση συμβουλευτείτε τα επίσημα δεδομένα της IERS.

Πηγές και χρόνος ενημέρωσης

Τελευταία ενημέρωση: 28 Ιουλίου 2026.

• Timeanddate – Η σημερινή διάρκεια ημέρας και τα δεδομένα IERS
• Timeanddate – Η περιστροφή της Γης το 2026
• IERS – International Earth Rotation and Reference Systems Service
• IERS Bulletin C 72 – Χωρίς εμβόλιμο δευτερόλεπτο τον Δεκέμβριο 2026
• IERS – Coordinated Universal Time και UT1

Δείτε επίσης: Όλα τα άρθρα Επιστήμης του Anakalipto.net

AI Act 2026: Νέες Ετικέτες σε Chatbots, Deepfakes και Κείμενα | AI Labels

Οι νέοι κανόνες του AI Act επιδιώκουν να βοηθούν τον χρήστη να αναγνωρίζει πότε επικοινωνεί με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή εκτίθεται σε συνθετικό περιεχόμενο.

Από τις 2 Αυγούστου 2026 αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να παρουσιάζονται ορισμένα συστήματα και περιεχόμενα τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Chatbots, ψηφιακοί βοηθοί, deepfakes και δημοσιεύσεις για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος μπαίνουν σε ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο διαφάνειας.

Οι νέες υποχρεώσεις προέρχονται από το άρθρο 50 του ευρωπαϊκού AI Act. Στόχος τους δεν είναι να απαγορεύσουν τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά να μειώσουν την εξαπάτηση και να επιτρέπουν στους πολίτες να καταλαβαίνουν πότε συνομιλούν με μηχανή ή βλέπουν περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί τεχνητά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 20 Ιουλίου 2026 νέες κατευθυντήριες γραμμές, διευκρινίζοντας ποιοι καλύπτονται, ποιο περιεχόμενο χρειάζεται ορατή ετικέτα και πότε αρκεί μια μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση.

Το βασικό μήνυμα: Δεν χρειάζεται να εμφανίζεται η φράση «Δημιουργήθηκε με AI» σε κάθε κείμενο, φωτογραφία ή βίντεο. Οι υποχρεώσεις εξαρτώνται από το είδος του περιεχομένου, τον τρόπο χρήσης του, το αν μπορεί να παραπλανήσει και το αν έχει προηγηθεί ουσιαστικός ανθρώπινος ή συντακτικός έλεγχος.

Τι αλλάζει από τις 2 Αυγούστου 2026

Οι υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 εφαρμόζονται σε τέσσερις βασικές περιπτώσεις:

1. Όταν ένας άνθρωπος αλληλεπιδρά απευθείας με chatbot, ψηφιακό βοηθό, πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης ή avatar.
2. Όταν ένα σύστημα παράγει ή αλλοιώνει συνθετικό κείμενο, εικόνα, ήχο ή βίντεο.
3. Όταν χρησιμοποιείται σύστημα αναγνώρισης συναισθήματος ή βιομετρικής κατηγοριοποίησης.
4. Όταν δημοσιεύονται deepfakes ή κείμενα τεχνητής νοημοσύνης για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος χωρίς επαρκή ανθρώπινο έλεγχο.

Οι κανόνες διαχωρίζουν δύο διαφορετικές κατηγορίες υπευθύνων: τον πάροχο του συστήματος και τον φορέα χρήσης ή deployer.

Πάροχος είναι συνήθως η εταιρεία ή ο οργανισμός που αναπτύσσει το σύστημα και το διαθέτει στην αγορά με το όνομά του. Φορέας χρήσης είναι η επιχείρηση, ο οργανισμός, ο επαγγελματίας ή η δημόσια αρχή που το χρησιμοποιεί στο πλαίσιο της δραστηριότητάς του.

Τα chatbots πρέπει να δηλώνουν ότι είναι τεχνητή νοημοσύνη

Ένα σύστημα που επικοινωνεί απευθείας με φυσικά πρόσωπα πρέπει να έχει σχεδιαστεί ώστε να ενημερώνει τον χρήστη ότι συνομιλεί με τεχνητή νοημοσύνη, εκτός αν αυτό είναι ήδη προφανές.

Η υποχρέωση μπορεί να αφορά:

• chatbots εξυπηρέτησης πελατών,
• ψηφιακούς βοηθούς σε ιστοσελίδες και εφαρμογές,
• φωνητικά συστήματα που πραγματοποιούν ή δέχονται κλήσεις,
• AI agents που εκτελούν εργασίες για λογαριασμό του χρήστη,
• ψηφιακά avatars που εμφανίζονται ως ανθρώπινοι εκπρόσωποι.

Η ενημέρωση πρέπει να εμφανίζεται από την έναρξη της πρώτης αλληλεπίδρασης, με σαφή και διακριτό τρόπο. Πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις προσβασιμότητας.

Παράδειγμα σωστής ενημέρωσης:
«Συνομιλείτε με ψηφιακό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης. Οι απαντήσεις ενδέχεται να περιέχουν λάθη. Για σύνθετα ζητήματα μπορείτε να ζητήσετε σύνδεση με ανθρώπινο εκπρόσωπο».

Δεν απαιτείται ξεχωριστή ειδοποίηση όταν είναι απολύτως προφανές για τον μέσο χρήστη ότι αλληλεπιδρά με AI. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει, όμως, ότι η εξαίρεση αυτή πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά.

Τι είναι η μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση

Οι πάροχοι παραγωγικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να σχεδιάζουν τα εργαλεία τους ώστε το συνθετικό περιεχόμενο να φέρει αποτελεσματική, αξιόπιστη και διαλειτουργική μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση.

Η σήμανση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει μεταδεδομένα, ψηφιακά διαπιστευτήρια, αόρατα υδατογραφήματα ή άλλες τεχνικές που επιτρέπουν σε συμβατά εργαλεία να αναγνωρίζουν ότι ένα αρχείο δημιουργήθηκε ή τροποποιήθηκε με AI.

Η μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση δεν είναι πάντοτε ορατή στον χρήστη. Δεν είναι το ίδιο με μια λεζάντα ή ένα εμφανές υδατογράφημα πάνω στην εικόνα.

Η υποχρέωση μπορεί να καλύπτει:

• συνθετικές εικόνες,
• βίντεο που δημιουργήθηκαν ή αλλοιώθηκαν με AI,
• συνθετικές φωνές και ηχητικά αρχεία,
• κείμενα που παράγονται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Υπάρχουν εξαιρέσεις για συστήματα που εκτελούν συνηθισμένη βοηθητική επεξεργασία χωρίς να αλλάζουν ουσιαστικά το περιεχόμενο ή το νόημα. Μια απλή διόρθωση φωτεινότητας, περικοπή εικόνας ή γραμματική διόρθωση δεν αντιμετωπίζεται απαραίτητα όπως η παραγωγή εντελώς νέου περιεχομένου.

Πότε μια εικόνα ή ένα βίντεο θεωρείται deepfake

Δεν είναι κάθε εικόνα που δημιουργήθηκε με AI deepfake. Το AI Act χρησιμοποιεί τον όρο για συνθετικό ή αλλοιωμένο οπτικό, ηχητικό ή οπτικοακουστικό περιεχόμενο που μοιάζει με υπαρκτό πρόσωπο, αντικείμενο, τόπο, οργανισμό ή γεγονός και μπορεί να παρουσιαστεί ψευδώς ως αυθεντικό.

Για παράδειγμα, μπορεί να θεωρηθεί deepfake:

• βίντεο στο οποίο υπαρκτό πρόσωπο φαίνεται να λέει κάτι που δεν είπε,
• συνθετική ηχογράφηση που μιμείται τη φωνή πραγματικού ανθρώπου,
• εικόνα που παρουσιάζει ανύπαρκτο γεγονός ως πραγματικό,
• παραποιημένο υλικό από φυσική καταστροφή, διαδήλωση ή ατύχημα,
• φωτογραφία υπαρκτού τόπου που έχει τροποποιηθεί ώστε να παραπλανεί.

Ο φορέας που δημοσιεύει deepfake πρέπει να το γνωστοποιεί το αργότερο κατά την πρώτη έκθεση του χρήστη στο περιεχόμενο. Η ενημέρωση πρέπει να είναι ορατή ή ακουστή και να μην απαιτεί ειδικό εργαλείο για να εντοπιστεί.

Παράδειγμα ορατής σήμανσης:
«Το παρακάτω βίντεο έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με τεχνητή νοημοσύνη και δεν αποτελεί αυθεντική καταγραφή».

Για προφανώς καλλιτεχνικά, σατιρικά, μυθοπλαστικά ή δημιουργικά έργα, η γνωστοποίηση μπορεί να γίνεται με τρόπο που δεν καταστρέφει την εμπειρία του έργου.

Πρέπει κάθε φωτορεαλιστική εικόνα AI να έχει ετικέτα;

Όχι απαραίτητα. Μια φωτορεαλιστική εικόνα που απεικονίζει ένα φανταστικό πρόσωπο ή μια γενική σκηνή δεν αποτελεί αυτομάτως deepfake.

Αν, για παράδειγμα, δημιουργηθεί μια εικόνα με έναν ανώνυμο άνθρωπο που ψωνίζει σε σούπερ μάρκετ, χωρίς να μιμείται υπαρκτό πρόσωπο ή πραγματικό γεγονός, δεν πληροί κατ’ ανάγκη τον ορισμό του deepfake.

Η κατάσταση αλλάζει όταν η εικόνα μοιάζει με υπαρκτό πρόσωπο, πραγματικό τόπο ή συγκεκριμένο γεγονός και μπορεί να εκληφθεί ως αυθεντική φωτογραφική καταγραφή.

Ανεξάρτητα από την ορατή ετικέτα, το εργαλείο που δημιούργησε την εικόνα μπορεί να είναι υποχρεωμένο να προσθέσει μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση στο αρχείο.

Τι ισχύει για άρθρα και κείμενα που γράφονται με AI

Τα κείμενα που δημιουργούνται ή τροποποιούνται με τεχνητή νοημοσύνη και δημοσιεύονται για να ενημερώσουν το κοινό σχετικά με θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος πρέπει να επισημαίνονται, όταν δεν έχουν υποστεί ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο ή συντακτική εποπτεία.

Ως θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος μπορούν να θεωρηθούν μεταξύ άλλων:

• η πολιτική και οι δημοκρατικές διαδικασίες,
• η δημόσια διοίκηση και οι υπηρεσίες,
• η δικαιοσύνη και η ασφάλεια,
• η δημόσια υγεία,
• η προστασία του περιβάλλοντος,
• η ασφάλεια των καταναλωτών,
• οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις,
• οι επιστημονικές και πολιτιστικές εξελίξεις που αποτελούν αντικείμενο δημόσιου διαλόγου.

Η υποχρέωση δεν σημαίνει ότι κάθε δημοσιογράφος ή blogger πρέπει να βάζει ετικέτα επειδή χρησιμοποίησε AI για έρευνα, περίληψη, ιδέες τίτλων ή ένα πρώτο προσχέδιο.

Αν το τελικό άρθρο έχει ελεγχθεί ουσιαστικά από άνθρωπο, έχουν διασταυρωθεί οι πληροφορίες, έχουν διορθωθεί τα λάθη, έχει ασκηθεί συντακτική κρίση και κάποιος αναλαμβάνει την ευθύνη της δημοσίευσης, μπορεί να εφαρμόζεται η εξαίρεση του ανθρώπινου και συντακτικού ελέγχου.

Τι θεωρείται ουσιαστικός ανθρώπινος έλεγχος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι ο ανθρώπινος έλεγχος πρέπει να αφορά την ουσία του περιεχομένου και να πραγματοποιείται από πρόσωπο με σχετική γνώση και επαγγελματική κρίση.

Ουσιαστικός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:

• διασταύρωση των γεγονότων με αξιόπιστες πηγές,
• έλεγχο ημερομηνιών, αριθμών και ονομάτων,
• διόρθωση ανακριβών ή παραπλανητικών ισχυρισμών,
• αλλαγή της δομής και των συμπερασμάτων του κειμένου,
• απόφαση για το τι πρέπει να δημοσιευθεί ή να αφαιρεθεί,
• νομικό ή επιστημονικό έλεγχο όταν το θέμα το απαιτεί,
• ανάληψη της τελικής συντακτικής και νομικής ευθύνης.

Μια απλή ορθογραφική διόρθωση, η αλλαγή μερικών λέξεων ή ένας αυτοματοποιημένος γραμματικός έλεγχος δεν θεωρούνται από μόνα τους επαρκής ανθρώπινη εποπτεία.

Για ιστοσελίδες και blogs: Ένα άρθρο που ξεκινά ως προσχέδιο τεχνητής νοημοσύνης αλλά ελέγχεται, διασταυρώνεται, διορθώνεται και εγκρίνεται ουσιαστικά από υπεύθυνο συντάκτη δεν χρειάζεται αυτομάτως ετικέτα «γράφηκε με AI».

Τι ισχύει για influencers και επαγγελματικούς λογαριασμούς

Η καθαρά προσωπική και μη επαγγελματική χρήση εξαιρείται από τον ορισμό του φορέα χρήσης. Ένας ιδιώτης που δημιουργεί περιεχόμενο μόνο για προσωπική χρήση δεν αντιμετωπίζεται απαραίτητα όπως μια επιχείρηση ή ένας επαγγελματίας.

Η εξαίρεση μπορεί να μην εφαρμόζεται όταν η δραστηριότητα:

• αποφέρει τακτικό οικονομικό όφελος,
• συνδέεται με επιχείρηση ή εμπορική δραστηριότητα,
• πραγματοποιείται στο πλαίσιο επαγγέλματος ή freelance εργασίας,
• χρησιμοποιείται για διαφήμιση ή προώθηση προϊόντων,
• γίνεται για λογαριασμό εταιρείας ή οργανισμού.

Ένας influencer, διαφημιστής, γραφίστας ή επαγγελματίας δημιουργός περιεχομένου μπορεί επομένως να θεωρείται φορέας χρήσης, ακόμη και αν χρησιμοποιεί ένα δημόσια διαθέσιμο εργαλείο AI.

Τι πρέπει να προσέξουν τα ηλεκτρονικά καταστήματα

Τα ηλεκτρονικά καταστήματα και οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη στην εξυπηρέτηση πελατών πρέπει να ελέγξουν αν οι χρήστες ενημερώνονται εγκαίρως ότι συνομιλούν με αυτοματοποιημένο σύστημα.

Χρειάζεται επίσης να εξετάσουν:

• αν το chatbot παρουσιάζεται παραπλανητικά ως άνθρωπος,
• αν υπάρχει εύκολος τρόπος μετάβασης σε ανθρώπινο εκπρόσωπο,
• αν η ενημέρωση εμφανίζεται πριν από τη συλλογή προσωπικών δεδομένων,
• αν οι συνθετικές εικόνες προϊόντων μπορούν να παραπλανήσουν τον καταναλωτή,
• αν διαφημιστικά avatars ή συνθετικές φωνές μιμούνται πραγματικά πρόσωπα,
• αν τηρούνται ταυτόχρονα οι υποχρεώσεις προστασίας δεδομένων και καταναλωτή.

Τι ισχύει για παλιό περιεχόμενο

Περιεχόμενο που δημιουργήθηκε πριν από τις 2 Αυγούστου 2026 δεν χρειάζεται υποχρεωτικά να επισημανθεί αναδρομικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει, πάντως, την προαιρετική σήμανση όταν αυτό είναι εφικτό και βοηθά το κοινό.

Υπάρχει περιορισμένη μεταβατική περίοδος για τη μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση περιεχομένου από συστήματα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από τις 2 Αυγούστου 2026. Για αυτά, η συγκεκριμένη υποχρέωση εφαρμόζεται από τις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Η μεταβατική περίοδος αφορά τη σχεδίαση και τη δυνατότητα τεχνικής ανίχνευσης από τους παρόχους. Δεν αποτελεί γενική παράταση όλων των υποχρεώσεων διαφάνειας.

Ποια πρόστιμα προβλέπονται

Η συμμόρφωση με το άρθρο 50 θα ελέγχεται κυρίως από τις εθνικές αρχές εποπτείας της αγοράς. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορούν επίσης να εμπλέκονται το Ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης και ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων.

Οι κυρώσεις μπορούν να φτάσουν:

• έως 15 εκατομμύρια ευρώ, ή
• έως το 3% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος.

Στην περίπτωση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αρχή της αναλογικότητας. Το ύψος της κύρωσης θα εξαρτάται από τη φύση, τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης.

Πρακτικός έλεγχος συμμόρφωσης για μια ιστοσελίδα

1. Καταγράψτε τα εργαλεία AI. Σημειώστε ποια chatbots, εργαλεία εικόνας, βίντεο, ήχου και συγγραφής χρησιμοποιούνται.
2. Ξεχωρίστε τον πάροχο από τον φορέα χρήσης. Καθορίστε ποιες υποχρεώσεις ανήκουν στην πλατφόρμα και ποιες στην ιστοσελίδα ή στην επιχείρηση.
3. Ελέγξτε τα chatbots. Βεβαιωθείτε ότι ο χρήστης ενημερώνεται από την αρχή ότι επικοινωνεί με AI.
4. Καθορίστε διαδικασία για deepfakes. Κάθε εικόνα, ήχος ή βίντεο που μιμείται υπαρκτό πρόσωπο ή γεγονός πρέπει να αξιολογείται πριν δημοσιευθεί.
5. Τεκμηριώστε τον συντακτικό έλεγχο. Διατηρήστε διαδικασία διασταύρωσης και τελικής έγκρισης για άρθρα που δημιουργούνται με βοήθεια AI.
6. Μην αφαιρείτε μεταδεδομένα χωρίς λόγο. Η επεξεργασία ή μεταφόρτωση εικόνων μπορεί να αφαιρεί τις μηχανικά αναγνώσιμες πληροφορίες προέλευσης.
7. Ενημερώστε συνεργάτες και freelancers. Οι εξωτερικοί συνεργάτες πρέπει να γνωρίζουν πότε χρειάζεται σήμανση.
8. Ελέγξτε τις συμβάσεις. Ζητήστε από παρόχους και πλατφόρμες πληροφορίες για τα μέτρα συμμόρφωσης του άρθρου 50.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε αρχίζουν να εφαρμόζονται οι νέες ετικέτες του AI Act;

Οι υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 αρχίζουν να εφαρμόζονται στις 2 Αυγούστου 2026. Υπάρχει περιορισμένη μεταβατική περίοδος μόνο για τη μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση ορισμένων συστημάτων που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά.

Πρέπει κάθε εικόνα τεχνητής νοημοσύνης να έχει ορατή ετικέτα;

Όχι. Ορατή γνωστοποίηση απαιτείται κυρίως όταν το περιεχόμενο αποτελεί deepfake ή μπορεί να παρουσιαστεί ψευδώς ως αυθεντικό. Ο πάροχος του εργαλείου μπορεί πάντως να πρέπει να ενσωματώνει μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση.

Πρέπει να επισημαίνεται ένα άρθρο που γράφτηκε με βοήθεια AI;

Όχι απαραίτητα. Αν το άρθρο έχει υποστεί ουσιαστικό ανθρώπινο και συντακτικό έλεγχο, διασταύρωση των πληροφοριών και τελική έγκριση από υπεύθυνο πρόσωπο, μπορεί να εξαιρείται από την υποχρέωση επισήμανσης.

Αρκεί μια απλή ορθογραφική διόρθωση;

Όχι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι επιφανειακοί, τυπικοί ή αποκλειστικά γραμματικοί έλεγχοι δεν αποτελούν επαρκή ανθρώπινη ή συντακτική εποπτεία.

Τι ισχύει για προσωπικούς λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων;

Η καθαρά προσωπική και μη επαγγελματική χρήση εξαιρείται. Αν όμως η δραστηριότητα συνδέεται με επιχείρηση, επάγγελμα, διαφήμιση ή τακτικό οικονομικό όφελος, μπορεί να θεωρηθεί επαγγελματική χρήση.

Χρειάζεται να επισημανθεί αναδρομικά παλιό περιεχόμενο;

Το περιεχόμενο που δημιουργήθηκε πριν από τις 2 Αυγούστου 2026 δεν χρειάζεται υποχρεωτικά αναδρομική επισήμανση, αν και η προαιρετική γνωστοποίηση ενθαρρύνεται όταν είναι εφικτή.

Ποιο είναι το ανώτατο πρόστιμο;

Οι κυρώσεις μπορούν να φτάσουν τα 15 εκατομμύρια ευρώ ή το 3% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης.

Αποποίηση ευθύνης

Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική, κανονιστική ή επαγγελματική συμβουλή. Η εφαρμογή του AI Act εξαρτάται από τον ρόλο κάθε οργανισμού, το χρησιμοποιούμενο σύστημα, το είδος του περιεχομένου και τις πραγματικές συνθήκες δημοσίευσης. Επιχειρήσεις και επαγγελματίες που ενδέχεται να καλύπτονται από τον κανονισμό πρέπει να ζητούν συμβουλή από κατάλληλα καταρτισμένο νομικό ή σύμβουλο κανονιστικής συμμόρφωσης.

Πηγές και χρόνος ενημέρωσης

Τελευταία ενημέρωση: 26 Ιουλίου 2026.

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Κατευθυντήριες γραμμές για τις υποχρεώσεις διαφάνειας
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Ερωτήσεις και απαντήσεις για το άρθρο 50
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Βασικά στοιχεία για τους κανόνες διαφάνειας
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Σήμανση περιεχομένου που δημιουργείται με AI
• AI Act Service Desk – Άρθρο 50
• EUR-Lex – Κανονισμός ΕΕ 2024/1689 για την τεχνητή νοημοσύνη

Δες επίσης: Περισσότερα άρθρα για την τεχνητή νοημοσύνη, την τεχνολογία και την ψηφιακή ασφάλεια