Ένα μικρό χάλκινο δαχτυλίδι που ανασύρθηκε από τον βυθό της Αλεξάνδρειας αποδεικνύεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αρχαιολογικά ευρήματα της χρονιάς.
Στην επιφάνειά του είναι χαραγμένη η μορφή του περίφημου Φάρου της Αλεξάνδρειας, ενός από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου.
Το εύρημα προέρχεται από το βυθισμένο βασιλικό νησί Αντίρροδος, στην περιοχή του αρχαίου Μεγάλου Λιμανιού της Αλεξάνδρειας, όπου υποβρύχιοι αρχαιολόγοι ερευνούν τα κατάλοιπα ενός παλατιανού συγκροτήματος της ελληνιστικής εποχής.
Ένα δαχτυλίδι με ένα χαμένο Θαύμα
Το εύρημα είναι ένα χάλκινο σφραγιστικό δαχτυλίδι. Στην επίπεδη επιφάνειά του διακρίνεται χαραγμένη μια κατασκευή που οι αρχαιολόγοι ταυτίζουν με τον Φάρο της Αλεξάνδρειας.
Σύμφωνα με το αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων, πρόκειται για την πρώτη γνωστή περίπτωση όπου η εικόνα του περίφημου Φάρου εμφανίζεται χαραγμένη πάνω σε σφραγιστικό δαχτυλίδι.
Η παράσταση παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με απεικονίσεις του Φάρου που έχουν σωθεί πάνω σε αρχαία νομίσματα, ιδιαίτερα νομίσματα της ρωμαϊκής περιόδου του 2ου αιώνα μ.Χ.
Βρέθηκε στο χαμένο βασιλικό νησί Αντίρροδος
Η σημασία του αντικειμένου γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω του τόπου όπου βρέθηκε.
Η Αντίρροδος ήταν ένα μικρό νησί μέσα στο Μεγάλο Λιμάνι της αρχαίας Αλεξάνδρειας και αποτελούσε τμήμα της βασιλικής συνοικίας της πόλης.
Εκεί υπήρχαν ανάκτορα και διοικητικά κτίρια των Πτολεμαίων, ενώ την περιοχή είχε περιγράψει και ο Έλληνας γεωγράφος Στράβων, ο οποίος επισκέφθηκε την Αίγυπτο τον 1ο αιώνα π.Χ.
Σήμερα μεγάλο μέρος αυτής της αρχαίας βασιλικής περιοχής βρίσκεται κάτω από τα νερά της Μεσογείου.
Μήπως το παλάτι είχε σχέση με τη διοίκηση του Φάρου;
Ο επικεφαλής της υποβρύχιας αποστολής Franck Goddio θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι το δαχτυλίδι βρέθηκε μέσα στην περιοχή του παλατιού.
Τα αρχαιολογικά στοιχεία ενισχύουν την άποψη ότι το συγκρότημα δεν αποτελούσε μόνο βασιλική κατοικία, αλλά περιλάμβανε και διοικητικούς χώρους.
Μία από τις πιθανές λειτουργίες αυτών των γραφείων μπορεί να σχετιζόταν με τη διοίκηση ή τη λειτουργία του ίδιου του Φάρου.
Η παρουσία ενός σφραγιστικού δαχτυλιδιού με την εικόνα του μνημείου μέσα σε ένα τέτοιο διοικητικό περιβάλλον αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ένδειξη, χωρίς όμως να αποδεικνύει ακόμη ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης του ή για ποιον ακριβώς σκοπό χρησιμοποιούνταν.
Τι ήταν τα σφραγιστικά δαχτυλίδια
Τα σφραγιστικά δαχτυλίδια δεν ήταν απλώς κοσμήματα.
Η χαραγμένη τους επιφάνεια μπορούσε να πιεστεί πάνω σε μαλακό κερί ή πηλό και να αφήσει ένα χαρακτηριστικό αποτύπωμα.
Με αυτόν τον τρόπο χρησιμοποιούνταν για το κλείσιμο επιστολών, την πιστοποίηση εγγράφων ή τη σήμανση αντικειμένων και εμπορευμάτων.
Το σχέδιο επάνω στη σφραγίδα μπορούσε να συνδέεται με το αξίωμα, την ταυτότητα, την πόλη ή ακόμη και τη διοικητική λειτουργία του κατόχου της.
Ο Φάρος που έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής
Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας κατασκευάστηκε στο νησί Φάρος, απέναντι από την πόλη.
Η οικοδόμησή του άρχισε κατά την εποχή του Πτολεμαίου Α΄ και ολοκληρώθηκε κατά τη βασιλεία του Πτολεμαίου Β΄, περίπου στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ.
Ο σκοπός του ήταν πρακτικός αλλά και συμβολικός: καθοδηγούσε τα πλοία προς το λιμάνι της Αλεξάνδρειας και ταυτόχρονα αποτελούσε μία εντυπωσιακή επίδειξη της δύναμης και του πλούτου του πτολεμαϊκού βασιλείου.
Οι εκτιμήσεις για το ύψος του διαφέρουν, αλλά θεωρείται ότι ξεπερνούσε τα 100 μέτρα, γεγονός που τον έκανε ένα από τα ψηλότερα οικοδομήματα της αρχαιότητας.
Γιατί γνωρίζουμε τόσο λίγα για την πραγματική του εμφάνιση
Ο Φάρος δεν σώζεται σήμερα.
Σεισμοί που έπληξαν την περιοχή κατά τον Μεσαίωνα προκάλεσαν σταδιακά μεγάλες καταστροφές στο μνημείο, μέχρι την τελική του κατάρρευση.
Γι’ αυτό οι ιστορικοί και οι αρχαιολόγοι βασίζονται σε αρχαίες περιγραφές, νομίσματα, ψηφιδωτά και άλλα μικρά αντικείμενα για να ανασυνθέσουν την πραγματική του μορφή.
Κάθε νέα αρχαία απεικόνιση έχει επομένως ιδιαίτερη αξία.
Το νέο δαχτυλίδι αποτελεί ένα ακόμη μικρό κομμάτι αυτού του παζλ.
Τι δείχνει η παράσταση στο δαχτυλίδι
Παρά τη φθορά του μετά από αιώνες κάτω από το νερό, η χάραξη διατηρεί αρκετά στοιχεία ώστε να συγκριθεί με γνωστές παραστάσεις του Φάρου.
Οι ειδικοί έχουν επισημάνει ότι η βασική μορφή του μνημείου μοιάζει με εκείνη που εμφανίζεται σε αρχαία νομίσματα.
Αυτό είναι σημαντικό επειδή επιτρέπει στους αρχαιολόγους να συγκρίνουν διαφορετικές ανεξάρτητες απεικονίσεις και να αξιολογήσουν ποια αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά πιθανόν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί ασφαλής χρονολόγηση του ίδιου του δαχτυλιδιού.
Μια ολόκληρη αρχαία πόλη βρίσκεται κάτω από το νερό
Ο Φάρος δεν είναι το μοναδικό κομμάτι της αρχαίας Αλεξάνδρειας που συνδέεται σήμερα με την υποβρύχια αρχαιολογία.
Σημαντικά τμήματα του αρχαίου ανατολικού λιμανιού και της βασιλικής συνοικίας βρίσκονται βυθισμένα.
Το αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων αναφέρει ότι η περιοχή του αρχαίου Ανατολικού Λιμανιού καλύπτει περίπου 600 εκτάρια και τα κατάλοιπά της βρίσκονται σε βάθη περίπου 2 έως 8 μέτρων.
Στο βυθό έχουν εντοπιστεί λιμενικές εγκαταστάσεις, βασιλικά οικοδομήματα, αγάλματα, αρχιτεκτονικά μέλη και ναυάγια.
Η Αλεξάνδρεια του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Η Αλεξάνδρεια ιδρύθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο το 331 π.Χ. και μετά τον θάνατό του εξελίχθηκε σε πρωτεύουσα του πτολεμαϊκού βασιλείου.
Κατά τους επόμενους αιώνες έγινε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά, εμπορικά και πνευματικά κέντρα της Μεσογείου.
Η πόλη συνδέθηκε με ονόματα και μνημεία που έμειναν στην παγκόσμια ιστορία: τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, το Μουσείο, τους Πτολεμαίους και φυσικά τον περίφημο Φάρο.
Η ιδιαίτερη φυσιογνωμία της δημιουργήθηκε μέσα από τη συνάντηση του ελληνικού και του αιγυπτιακού κόσμου.
Τι απέγινε ο Φάρος
Μετά από πολλούς αιώνες λειτουργίας, επανειλημμένοι σεισμοί προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στο οικοδόμημα.
Στα τέλη του 15ου αιώνα ο Μαμελούκος σουλτάνος Καΐτμπεϊ κατασκεύασε στο σημείο το οχυρό που φέρει σήμερα το όνομά του.
Το αιγυπτιακό Υπουργείο Αρχαιοτήτων αναφέρει ότι το φρούριο χτίστηκε επάνω στα ερείπια του αρχαίου Φάρου, ενώ μεγάλα αρχιτεκτονικά μέλη του μνημείου έχουν εντοπιστεί στον βυθό της περιοχής.
Γιατί αυτή η μικρή ανακάλυψη είναι σημαντική
Το δαχτυλίδι δεν εντυπωσιάζει λόγω μεγέθους. Η σημασία του βρίσκεται στις πληροφορίες που μπορεί να μεταφέρει.
Συνδέει ένα από τα διασημότερα κτίσματα της αρχαιότητας με έναν συγκεκριμένο χώρο της βασιλικής Αλεξάνδρειας και ίσως με ανθρώπους που εργάζονταν στη διοίκηση της πόλης.
Παράλληλα προσθέτει μια ακόμη αρχαία απεικόνιση σε ένα μνημείο του οποίου η πραγματική μορφή προσπαθούμε ακόμη να ανασυνθέσουμε.
Μερικές φορές ένα μικροσκοπικό αντικείμενο μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα για το παρελθόν από ένα ολόκληρο κτίριο.
Η ανακάλυψη στην Αντίρροδο μας θυμίζει ότι ένα μεγάλο μέρος της αρχαίας Αλεξάνδρειας δεν έχει χαθεί εντελώς.
Βρίσκεται ακόμη εκεί — λίγα μέτρα κάτω από την επιφάνεια της Μεσογείου — περιμένοντας την επόμενη κατάδυση που μπορεί να προσθέσει μια ακόμη σελίδα στην ιστορία ενός από τα σημαντικότερα κέντρα του αρχαίου κόσμου.
Πηγές και χρόνος ενημέρωσης
Τελευταία ενημέρωση: 12 Οκτωβρίου 2026.
- The Art Newspaper – Signet ring depicting the Lighthouse of Alexandria discovered underwater
- The National – Divers find ring showing Lighthouse of Alexandria at sunken palace
- Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities – Eastern Harbor of Alexandria
- Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities – Ptolemaic Period
- Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities – Qaitbay Fort underwater site
Η άποψή σας έχει αξία
Μοιραστείτε τη γνώμη σας για το άρθρο και συμβάλετε σε έναν χρήσιμο, τεκμηριωμένο και πολιτισμένο διάλογο.
- Σεβασμός στους συνομιλητές
- Σχόλια σχετικά με το θέμα
- Χωρίς προσβολές ή προσωπικά δεδομένα
Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου